Zeeuws Archief blog

Allemaal Op Papier

2011-12-29T07:13:00.019+01:00

Burgerlijke stand 200 jaar
In 2011 bestaat de burgerlijke stand 200 jaar. In heel Nederland zijn dit jaar activiteiten georganiseerd om dit te vieren, ook in het Zeeuws Archief.
Op het gebied van archiefeducatie hebben archieven in Nederland een website voor scholieren gemaakt: Allemaal Op Papier.

Allemaal Op Papier
Je hele leven staat beschreven in officiële documenten. Als je geboren wordt, als je trouwt en als je overlijdt, wordt dat bijgehouden in de registers van de burgerlijke stand. In Nederland is dat voor iedereen verplicht. Twee eeuwen geleden, toen de burgerlijke stand werd ingevoerd, waren er geen computers om alle gegevens over geboorte, huwelijk, echtscheiding en overlijden op te slaan. Dat gebeurde allemaal op papier. Op de website Allemaal Op Papier kunnen leerlingen alles over de burgerlijke stand te weten komen. Ze kunnen ontdekken, leren en bronnenonderzoek doen.

Akten van de burgerlijke stand
De website Allemaal Op Papier gaat vooral over de akten van de burgerlijke stand. Deze akten werden per jaar in registers genoteerd door de ambtenaar van de burgerlijke stand en bewaard in het gemeentehuis. Na verloop van tijd werden de registers van de burgerlijke stand overgebracht naar archiefdiensten. Daar kunnen mensen die bijvoorbeeld hun familiegeschiedenis uitzoeken, de akten raadplegen.

Allemaal op internet
Tegenwoordig worden bij de burgerlijke stand in het gemeentehuis alle gegevens over geboorte, huwelijk, echtscheiding en overlijden via de computer gemaakt en digitaal opgeslagen. De meeste archiefdiensten hebben de gegevens uit de oude registers van de burgerlijke stand die ze bewaren, op microfilms en microfiches gezet. Later hebben ze de gegevens uit de akten van de burgerlijke stand gedigitaliseerd. Alle gedigitaliseerde gegevens over geboorte, huwelijk, echtscheiding en overlijden zijn te vinden in verschillende personendatabases. De gegevens uit Zeeuwse akten van de burgerlijke stand kun je vinden in de database Zeeuwen Gezocht. Daarin kun je heel gemakkelijk op achternaam zoeken naar informatie die je nodig hebt om je familiegeschiedenis uit te zoeken.

Ontdekken en leren
Op de website Allemaal Op Papier kunnen scholieren van alles over de burgerlijke stand ontdekken en leren hoe ze in deze belangrijke bronnen onderzoek kunnen doen. De burgerlijke stand is ingesteld in de Franse Tijd. Alle achternamen werden vastgelegd in registers van naamsaanneming. De meeste mensen hadden 200 jaar geleden al een vaste achternaam, en degenen die dat niet hadden namen er een aan. In de akten van de burgerlijke stand kun je veel gegevens vinden die belangrijk zijn als je je familiegeschiedenis, je stamboom, gaat uitzoeken. Behalve namen, vind je leeftijden, woonplaatsen, beroepen en gegevens over naaste familieleden. Over al deze onderwerpen uit de akten van de burgerlijke stand is informatie te vinden op de website Allemaal Op Papier. Daarbij zijn vragen en opdrachten gemaakt, zodat leerlingen actief met de informatie uit de bronnen aan de slag kunnen gaan om zo hun onderzoeksvaardigheden te vergroten.

Voor wie en waarom Allemaal Op Papier?
De website is ontwikkeld voor de bovenbouw van het primair onderwijs en de eerste klas van het voortgezet onderwijs. Dit onderwijsproject sluit aan bij de kerndoelen over bevordering van burgerschapsparticipatie en het werken met historische bronnen. Door het op een overzichtelijke manier beschikbaar stellen van archiefmateriaal wordt de toegankelijkheid van historische bronnen voor de bovenbouw van het primair onderwijs en eerste klas van het voortgezet onderwijs vergroot. Dit programma sluit aan bij de landelijke canon Entoen.nu / Franse Tijd. De toelichting voor docenten geeft meer informatie over de verschillende toepassingen van de website. Het onderwijsproject is een initiatief van de landelijke groep ArchiefEducatie 2.0, waarvan het Zeeuws Archief ook deel uitmaakt. De website werd ontworpen door bureau onWijs. Meer informatie over de ontwikkeling van de website is hier te vinden.

Allemaal Op Papier in Zeeland
Op de pagina Zeeland vind je vier geboorteakten van onder meer beroemde Zeeuwen, vier huwelijks- of echtscheidingsakten, en vier overlijdensakten. Het zijn akten uit alle regio's, zodat alle scholen uit Zeeland akten uit hun omgeving kunnen vinden.
In de eerste helft van 2012 kunnen de lessen over de burgerlijke stand en stamboomonderzoek gecombineerd worden met een bezoek aan de tentoonstelling Akten van Lief & Leed - 200 jaar Burgerlijke Stand, die in het Zeeuws Archief te zien is. Voor meer informatie hierover kan contact opgenomen worden met Educatie & Exposities van het Zeeuws Archief, via e-mail educatie@zeeuwsarchief.nl.

Door: Anneke van Waarden-Koets, Educatie & Exposities

Nieuwe gaatjescamera's dankzij Zeeuws Archief

2011-12-18T12:46:00.027+01:00

Medewerkers en vrijwilligers van het Zeeuws Archief hebben weer hun best gedaan om blikjes te sparen voor het solargraphy-project van de Middelburgse Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen. Bestuurslid Jan Koeman van de sterrenwacht haalde vorige week de lege blikjes op.
Koeman: "Er is momenteel veel vraag naar gaatjescamera's omdat mensen graag weer willen meedoen aan het fotograferen van de zonnebaan in de eerste helft van 2012. Ik ben dan ook bijzonder blij met de hulp van de medewerkers en vrijwilligers van het Zeeuws Archief, die de speciaal gemaakte blikjesdoos trouw blijven vullen!"

Van de blikjes maakt Jan Koeman gaatjescamera's (pinholecamera's). Die kunnen op elke gewenste plaats in Zeeland worden opgehangen. Door een piepklein gaatje wordt het zonlicht geprojecteerd op fotopapier in het blikje. Na een half jaar levert dat spectaculaire foto's op.

De zonnebaanfoto's (solargraphs) die eind december 2012 worden onthuld, hebben gedurende een belichtingstijd van 6 maanden de omgeving en de baan van de zon tussen het hoogste punt op 21 juni en het laagste punt op 21 december vastgelegd. Ieder blikje bevat een unieke fotografische opname.

Voordat het blikje wordt verwijderd van de plaats waarop het een half jaar heeft gehangen, moet het gaatje dichtgeplakt worden, zodat er geen licht meer bij kan. Daarna kan het blikje veilig worden verwijderd en kan de foto ontwikkeld worden. Ontwikkelen kan gebeuren in het gebouw van de Middelburgse Volkssterrenwacht aan de Herengracht.

Iedereen die het afgelopen half jaar een of meer blikjes heeft opgehangen, kan de foto's vrijdagavond 23 december, als de kortste dag voorbij is, laten ontwikkelen bij de Volkssterrenwacht. Daar zitten vanaf 19.30 uur medewerkers van de sterrenwacht klaar met scanners en schermen, zodat je het resultaat meteen kunt bewonderen. Wie een usb-stick meeneemt, kan de opname direct mee naar huis nemen. Nieuwe fotoblikjes zijn te koop voor € 5,00. Ze kunnen iedere vrijdagavond, uiteraard ook op 23 december, bij de Volkssterrenwacht worden opgehaald.

De Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen verwacht rond de 100 mensen die hun ingeblikte zonlicht tijdens deze donkere dag voor kerstavond laten onthullen. Ook een aantal medewerkers en vrijwilligers van het Zeeuws Archief doet mee aan het solargraphy-project en laten vrijdagavond 23 december hun gaatjescamera's openen.

Het Zeeuws Archief nam in 2010 deel aan het eerste Zeeuwse solargraphy-experiment. Een eerste proeve na een maand bleek veelbelovend. De onthulling van de zonnebaanfoto's vond eind december van dat jaar onder grote belangstelling plaats. Het leverde prachtige foto's van het gebouw op, met op de achtergrond de abdijtoren Lange Jan.

Na de kortste dag in 2011 worden in de tuin van het Zeeuws Archief weer enkele blikjes opgehangen om te experimenteren met smalle en brede blikjes en grote en kleine gaatjes. En uiteraard blijven de medewerkers en vrijwilligers blikjes sparen voor dit bijzondere Zeeuwse solargraphy-project!

Door: Anneke van Waarden-Koets, Educatie & Exposities

Zoekplaatje 2

2011-10-28T13:26:00.000+02:00

Sedert vorige maand is de beeldbank van het Zeeuws Archief vernieuwd. Scans van foto's, tekeningen, prenten, gravures en prentbriefkaarten zijn nu onderdeel van de database van de website Archieven.nl. De beeldbank is te raadplegen via de website van het Zeeuws Archief en via de website Archieven.nl > Beeld en geluid > Zeeuws Archief.
Regelmatig krijgen wij opmerkingen van het publiek over de beschrijvingen van beeldmateriaal. Vandaag ontvingen we weer een opmerking over een foto uit de collectie van de Middelburgse fotograaf D.P. Cornelisse. Op onze vorige vraag hebben we helaas nog geen reactie ontvangen. Volgens de beschrijving betreft het de haven van Colijnsplaat, maar dat wordt betwijfeld. Vandaar dat we onze vraag 'in de groep gooien'. Wie weet waar deze foto is gemaakt, op het eiland Tholen misschien of toch in een ander deel van Zeeland?

Door: Leo Hollestelle, beheerder beeldbank

Zeeuwse Archievendag : een impressie

2011-10-17T08:38:00.019+02:00

Zaterdag 15 oktober vond de Zeeuwse Archievendag plaats in het Zeeuws Archief. Voor de tweede keer op rij werd ook de Genealogische Contactdag gehouden. Het thema van de dag was 'Goed Zeeuws, goed rond'. Ongeveer 250 bezoekers namen deel aan de verschillende activiteiten: rondleiding door het depot, bezoek aan de genealogische markt, lezing genealogie en internet en workshop Zeeuwen Gezocht, lezing over de rijksgrens tussen Zeeland en België, het optreden van Engel Reijnhoudt en Ambras, de Zeeuwse knop als bakblik en de lezing van Sjeng Scheijen.

Een foto-impressie:

Directeur Hannie Kool-Blokland geeft het startsein om 10.00 uur

Tinka Leene met haar stand met de Zeeuwse Knop in bakblikvorm

Genealogische markt in de studiezaal

Bezoekers in het Genealogisch Centrum

Lezing van Bob Coret: Genealogie en internet

Lezing P.W. Stuij over de Rijksgrens van Zeeland en België

Rondleiding door het depot

Conference over de akten van lief & leed door Engel Reijnhoudt en Ambras

Schrijver Sjeng Scheijen signeert zijn boek over Sergej Diaghilev in het archiefcafé na afloop van zijn lezing

Het lied over de akten van de akten van lief en leed van de burgerlijke stand kunt u zien en beluisteren op het Youtube-kanaal van het Zeeuws Archief.

Zoekplaatje

2011-10-12T15:32:00.006+02:00

Sedert vorige maand is de beeldbank van het Zeeuws Archief vernieuwd. Scans van foto's, tekeningen, prenten, gravures en prentbriefkaarten zijn nu onderdeel van de database van de website Archieven.nl. De beeldbank is te raadplegen via de website van het Zeeuws Archief en via de website Archieven.nl > Beeld en geluid > Zeeuws Archief.
Regelmatig krijgen wij opmerkingen van het publiek over de beschrijvingen van beeldmateriaal. Vandaag ontvingen we een opmerking over deze foto uit de collectie van de Middelburgse fotograaf D.P. Cornelisse. Volgens de beschrijving betreft het een straat te Oud-Vossemeer, maar dat wordt betwijfeld. Vandaar dat we onze vraag 'in de groep gooien'. Wie weet waar deze straat is, op het eiland Tholen of toch in een ander deel van Zeeland?

Door: Leo Hollestelle, beheerder beeldbank

Nieuwe computers (deel 2)

2011-10-12T14:12:00.000+02:00

Maandag is het opbouwen van het nieuwe computernetwerk echt begonnen. Via deze foto-blogpost gunnen we je een blik in de serverruimte van het Zeeuws Archief.

Door: Poulus Bliek, systeembeheerder

Nieuwe computers

2011-10-03T12:02:00.004+02:00

Het Zeeuws Archief gaat de komende maanden haar computers vervangen. De voorbereidingen hiervoor zijn in volle gang. Verleden week werden de nieuwe servers bezorgd en afgelopen vrijdag is de serverkast op zijn plaats gezet.
Onderstaande foto's laten zien dat het plaatsen van de serverkast een lastige klus was. Het rack moest eerst naar boven worden getild over een smal trappetje. Eenmaal boven ging het rack maar net door de deur van de computerruimte.

Door: Poulus Bliek, systeembeheerder

200 jaar achternamen, geen nieuws

2011-08-18T11:51:00.011+02:00

Op 18 augustus 1811 verordonneerde de Franse overheid dat iedereen een achternaam aan moest nemen, die in het vervolg zou overerven van de vader (of ongehuwde moeder) op de kinderen. Dat was in Zeeland niet echt nieuws: vrijwel iedereen had al een achternaam.

Een enkeling gebruikte nog een patroniem, dat wil zeggen de naam van de vader met -zoon of (zeker in Zeeland) -se erachter. Dat was in vroeger eeuwen een heel gebruikelijke manier om iemand aan te duiden, maar vooral in grotere plaatsen gaf het al snel aanleiding tot verwarring omdat er nu eenmaal maar een beperkt aantal voornamen in gebruik was. Het gebruik om, zoals in het noorden en oosten van Nederland wel gebeurde, de naam van de boerderij als nadere aanduiding te gebruiken is hier nooit echt aangeslagen.

Dat er toch veel Zeeuwse families zijn met een achternaam als Cornelisse, Dingemanse en Lievense, afgeleid van voornamen, komt omdat die namen in 1811 al lang familienaam geworden waren. Het was dan niet de naam van de vader maar van een voorvader van lang geleden.

Er zijn in Zeeland dan ook maar weinig mensen ingeschreven in de Registers van Naamsaanneming. Voor zover ze bewaard zijn gebleven staan er in de steden vooral Joodse inwoners in: zij gebruikten vaak wel nog patroniemen.

Dat de diverse lokale overheden het aannemen van een (andere) achternaam toch wel heel serieus namen bewijst het bovenstaande lijstje, gevonden in een register van de Polder Oosterenban van Schouwen. Hierin legde één van de polderbestuurders vast wie er in zijn polder (die niet samenviel met een burgerlijke gemeente) van naam veranderd was. Het zijn er maar zes, en allemaal verruilen ze een patroniem voor een meer sprekende naam.

Voor wie nog meer wil weten: collega Leo Hollestelle legt uit hoe het zit in een filmpje van Omroep Zeeland.

Door: Lineke van den Bout, projectleider digitalisering BS

Het probleem met bijnamen: Keesje van Domburg

2011-08-03T11:45:00.014+02:00

Op maandag 24 april 1911 verscheen dit bericht in de Zierikzeesche Nieuwsbode. Van deze Keesje van Domburg zijn ook in de collecties van het Zeeuws Archief een aantal foto's te vinden. Volgens de overlevering was hij een vrijgezel die ruim 60 jaar lang in de kleding bleef lopen die in de mode was in zijn late tienerjaren. Daardoor was hij een bezienswaardigheid in de badplaats. En blijkbaar liet hij zich die belangstelling graag aanleunen. Misschien verdiende hij er zelfs wel een zakcentje mee.

In het kader van 200 jaar burgerlijke stand ben ik op zoek gegaan naar de overlijdensakte van Keesje. Ik had een jaartal en een plaatsnaam, dus hoe moeilijk kon het zijn? Dat bleek nog niet mee te vallen... Dat Keesje van Domburg een bijnaam was wisten we al lang. Bijnamen waren, zeker voor opvallende types als Keesje, zeer gebruikelijk op Walcheren. In het krantenbericht wordt echter een 'echte' naam genoemd, C. van Sluys. Maar zoeken in zeeuwengezocht op deze naam leverde niks op, ook niet op de varianten Van Sluijs en Van Sluis. Ook het doorkijken van het hele register van overlijdens in Domburg in 1911 leverde geen akte op die van Keesje zou kunnen zijn. Dat was vreemd.

De oplossing bleek bij een wat bredere zoektocht: Keesje woonde niet in Domburg maar officieel net over de grens in Aagtekerke. Daar overleed hij ook volgens de overlijdensakte, om precies te zijn op zondag 16 april om half tien 's ochtends. Hij was 79 jaar eerder, op 20 maart 1832, in Serooskerke (W) geboren. En wel als Cornelis Versluijs, volgens de burgerlijke stand. Vandaar dat ik hem niet kon vinden!

Het gevolg van één en ander is wel dat mensen die op zoek zijn naar de officiële gegevens van Keesje van Domburg deze aktes niet zo snel zullen kunnen vinden. En andersom zullen mensen die Cornelis Versluijs tegenkomen bij hun stamboomonderzoek misschien nooit weten dat hij wereldberoemd was als Keesje van Domburg. Jammer eigenlijk.

De moraal van dit verhaal: bijnamen zijn interessante maar ook ingewikkelde dingen als je archiefonderzoek doet. En geloof niet alles wat je in de krant leest!

Door: Lineke van den Bout, projectleider scannen burgerlijke stand

Website Zeeuws Archief in storing

2011-07-29T21:41:00.006+02:00

UPDATE: dankzij het snelle meedenken van webbouwer Fabrique is de site weer online! De twitterberichten zijn daar nog even niet te zien maar dat komt maandag wel goed. De verandering van het twitteraccount van @zeeuwsarchief1 naar @zeeuwsarchief bleek de oorzaak van de problemen.

Momenteel (vrijdagavond 29 juli 2011) vertoont de website www.zeeuwsarchief.nl een foutmelding. Het vervelende is dat dit in het weekend gebeurt en dat we er zelf even niets aan kunnen doen. U zult het dus even zonder moeten doen!

We proberen u op de hoogte te houden via dit weblog en via twitter en onze facebookpagina. Zodra er iets te melden is doen we dat op die drie plaatsen.

Zoekt u informatie over de collecties van het Zeeuws Archief? Dat kan nog steeds!
Zoekt u beschrijvingen van archiefstukken of beeldmateriaal, ga dan naar www.archieven.nl.
Zoekt u personen, bijvoorbeeld voor stamboomonderzoek, ga dan naar www.zeeuwengezocht.nl.
Zoekt u Zeeuwse boeken, dan kan dat via de catalogus van de zeeuwse bibliotheken.

We werken intussen aan een oplossing, excuses voor het ongemak!

Door: Lineke van den Bout, webcoördinator

De familie Caland in de burgerlijke stand

2011-07-22T10:28:00.012+02:00

In dit jaar, waarin de burgerlijke stand 200 jaar bestaat, laten we op dit weblog een aantal opvallende figuren de revue passeren. Deze keer twee akten in de hoofdrol: die van Abraham en zijn zoon Pieter Caland

Abraham Caland werd geboren in Westkapelle op 22 maart 1789, als zoon van een dijkwerker. Hij volgde in zijn vaders voetsporen, maar wel op een wat ander niveau: hij werd eerst opzichter bij de Polder Walcheren om in 1812 in dienst te treden bij Rijkswaterstaat. Bij deze dienst doorliep hij alle rangen totdat hij in 1837 werd benoemd tot hoofdingenieur van de Waterstaat in het district Zeeland. Hij bekleedde deze functie tot zijn 65ste. Daarna werd hij president van de centrale directie van de Polder Walcheren. Ook was hij lid van de gemeenteraad van Middelburg. Hij trouwde met Catharina Wilhemina van der Plas. Het echtpaar kreeg in totaal 9 kinderen waarvan de oudste zoon jong overleed. Na het overlijden van zijn eerste echtgenote hertrouwde hij met Anna Elisabeth Schorer. Op 11 april 1869 overleed Abraham te Middelburg.

In zijn overlijdensakte zien we een eigenaardigheid die in de 19de eeuw regelmatig voorkomt: zijn achternaam wordt ook op een andere manier gespeld, namelijk als Calant, met een t. In 1869 is de ambtenaar van de burgerlijke stand zich er van bewust dat dit voor verwarring kan zorgen en hij vermeldt dus de variant in een kantbeschikking in de akte. In de eerste jaren na invoering van de burgerlijke stand is dat nog niet zo gebruikelijk en kunnen sommige namen in de aktes op heel verschillende manieren gespeld zijn.

De Calandpolder, ingedijkt in 1847 in het Sloegebied tussen Walcheren een Zuid-Beveland, is naar Abraham genoemd. Hij was mede-eigenaar van de polder.

Pieter Caland was een zoon van Abraham en zijn eerste vrouw, Catharina Wilhemina van der Plas. Hij trad eveneens in de voetsporen van zijn vader en grootvader. Nadat hij in Breda was opgeleid aan de Militaire Academie als kadet voor de waterstaat werd hij uiteindelijk Hoofdinspecteur bij Rijkswaterstaat. Zijn naam is vooral verbonden met de aanleg van de Nieuwe Waterweg van Hoek van Holland naar Rotterdam. Ondanks veel tegenwerking wist hij het principe van een open vaarweg, dus zonder sluizen en andere obstakels voor de scheepvaart, overeind te houden. Pas na zijn dood, in 1902 in Wageningen, kreeg hij hiervoor de eerbewijzen: het Calandplein in Rotterdam is naar hem genoemd en op zijn geboortehuis in Zierikzee (Oude Haven 51) is een plaquette aangebracht.

Pieter werd geboren op 23 juli 1826 in Zierikzee. Op zijn geboorteakte zien we de handtekening van zijn vader Abraham, die zijn zoon natuurlijk zelf aangaf. Pieter zelf trouwde in 1849 met jonkvrouw Helena de Jonge uit Zierikzee en kreeg met haar 7 kinderen, alle buiten Zeeland. Het grappige is dat één van zijn zoons, Marinus Caland, op zijn beurt weer Hoofingenieur-directeur van Rijkswaterstaat in Zeeland is geworden. Zo blijven de Calands voor eeuwig verbonden met de Zeeuwse waterstaat.

Door: Lineke van den Bout, projectleider scannen burgerlijke stand

Jaap van Westen – een leven vol muziek

2011-07-03T20:14:00.015+02:00

Een akte van de burgerlijke stand. Neutrale gegevens over personen die geboren, getrouwd en overleden zijn. Achter deze akten schuilt een heel mensenleven vol verhalen, belevenissen en ervaringen. In dit jaar, waarin de burgerlijke stand 200 jaar bestaat, laten we er in dit weblog een aantal de revue passeren. Deze keer de huwelijksakte van Jacob van Westen en Jannetje Fraanje in Borssele op 3 juli 1919.

Van koeienwachter tot kleermaker

Jacob (Jaap) van Westen (Borssele 25 april 1893 – Goes 6 juli 1976), is één van de elf kinderen van Marinus van Westen en Maatje Walhout. Vader Marinus verdient de kost als dagloner. Het gezin heeft het niet breed. Jaap bezoekt vier jaar de lagere school. Daarna is hij niet meer welkom omdat hij geen pokkenbriefje kan overleggen. Hij krijgt vervolgens les van een privé-onderwijzer, maar moet ook meehelpen de kost te verdienen als koeienwachter bij een boer. Dan wordt Jaap verliefd op Jannetje (Jaantje) Fraanje (Borssele 24 maart 1895 – Goes 10 augustus 1979). Zo vaak hij kan loopt hij een eindje met haar op. Maar als vader Fraanje daar lucht van krijgt, steekt hij er snel een stokje voor en loopt voortaan met zijn dochter mee. Jaap gaat in de leer bij kleermaker De Meij in Goes. Hij blijft contact houden met Jaantje. Dat wordt gemakkelijker als zij als dienstmeisje gaat werken in het grote huis op de kop van de Beestenmarkt in Goes. Het stel verlooft zich en hoopt spoedig te trouwen.

Lieve Jaantje

Dan breekt de Eerste Wereldoorlog uit. Er wordt een algehele mobilisatie afgekondigd. Ook Jaap van Westen moet zich melden. Hij wordt gelegerd op de Veluwe. In de kazernes zitten de soldaten dicht op elkaar. Hoewel ze het tijdens de mobilisatie op zich niet slecht hebben, verandert dat op het laatst van de oorlog. Honger lijdende soldaten slaan in oktober 1918 aan het plunderen in Harskamp. En tot overmaat van ramp breekt de Spaanse griep uit. In de kazerne waar Jaap gelegerd is slaat de Spaanse griep in volle hevigheid toe. Ook hij wordt zwaar ziek. Op een ochtend wordt hij wakker en ziet dat bijna al zijn haar in grote plukken op zijn kussen ligt. In een brief aan zijn Jaantje schrijft hij: “Lieve Jaantje, nu zul je nooit meer liefkozend met je handen door mijn haaren kunnen streelen.” Gelukkig komt Jaap de ziekte te boven. Op 3 juli 1919 treedt hij in Borssele in het huwelijk met zijn geliefde Jaantje. Zijn broer Jan is getuige en voor Jaantje is haar broer Cornelis getuige. Ook de wederzijdse ouders, Marinus van Westen en Maatje Walhout en Pieter Fraanje en Cornelia Steenblok tekenen de huwelijksakte, want bruidegom en bruid hadden tot de leeftijd van 30 jaar toestemming van de wederzijdse ouders nodig om te mogen trouwen.

Van overhemdenwinkel naar herenmodezaak

Een jaar later beginnen Jaap en Jaantje samen een winkeltje in overhemden in de Lange Kerkstraat in Goes. Daar wordt hun dochter Maatje Cornelia geboren. In 1921 verhuist het jonge gezin met de zaak naar de Lange Vorststraat. Zowel de winkel als het gezin breidden zich gestaag uit. Er volgen nog een zoon, Pieter Marinus, en drie dochters, Cornelia, Marina en Alida. Het overhemdenwinkeltje groeit uit tot de gerenommeerde herenmodezaak Maison Van Westen.

Muziekliefhebber

Jaap van Westen is een levensgenieter en een hartstochtelijk muziekliefhebber. Hij leert orgelspelen en dirigeert koren in ’s-Gravenpolder, Nieuwdorp, Lewedorp en Borssele. Midden jaren vijftig wordt hij dirigent van het gemengd koor Jubilate Deo in Goes. Jaap van Westen zingt en musiceert niet alleen, hij waagt zich ook aan componeren. Aanvankelijk zijn het kinderliedjes, later wat grotere werken, zoals een compositie van ‘Psalm 104’, die veelvuldig wordt uitgevoerd. Jaap van Westen componeert twee oratoria: ‘Daniël’ en ‘Esther’. In de jaren dertig komt zijn oratorium ‘Daniël’ tot stand. Het oratorium verhaalt over het leven van Daniël in de tijd dat het Joodse volk in ballingschap in Babylonië leeft. Daniël en zijn vrienden blijven hun geloof trouw, ondanks vele beproevingen die ze moeten doorstaan. De muziek voor koor, solisten, orgel, piano en orkest, is romantisch, licht dramatisch en is een sfeervolle, beeldende verklanking van de woorden van Francien Poley-Scheele, zijn vaste librettiste.

Oratorium Daniël

Het oratorium ‘Daniël’ wordt voor het eerst uitgevoerd op 6 november 1940 door drie koren uit Yerseke, Hansweert en Wemeldinge, onder leiding van Jan Kousemaker, ten bate van de wederopbouw van de Hervormde kerk in Yerseke, die in de meidagen van de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd is. De compositie maakt grote indruk. Tijdens de uitvoering van het oratorium in het Schuttershof te Goes op 25 en 26 december 1940 wordt Van Westen zelfs gehuldigd met een lauwerenkrans. Gedurende de oorlogsjaren wordt het oratorium verschillende keren uitgevoerd, vaak met solisten met orkestbegeleiding, en enkele malen onder directie van de componist, J. van Westen. In maart 1941 wordt de Goesche Oratorium Vereeniging opgericht. Jaap van Westen wordt lid van de zangvereniging die onder directie staat van Jan Kousemaker, met wie hij zeer goed bevriend is geraakt. Iedere week komt Jan Kousemaker naar het huis achter de winkel om samen te musiceren en te praten over hun grote liefde: muziek en zang. Kousemaker verzorgt ook samen met Van Westens oudste dochter Maps vioolconcerten. Alle kinderen van Jaap en Jaantje bespelen een of meerdere instrumenten en enkele zingen mee in een van zijn koren.

Op de radio

Op 20 en 21 juli 1948 voert de Goesche Oratorium Vereeniging het oratorium ‘Daniël’ uit in de Concert- en Gehoorzaal te Middelburg. Het concert op 21 juli is heel bijzonder omdat het rechtstreeks wordt uitgezonden door de NCRV op Hilversum 1. Speciaal voor deze uitvoering worden landelijk bekende solisten gecontracteerd. Eén van hen is de sopraan Erna Spoorenberg, die dan aan het begin van haar glansrijke carrière staat. De andere solisten zijn de alt Watty Feenstra-Krap, de tenor Ary Roodenburg en de bas Henk Driessen. Deze bijzondere uitvoering is ook op 78-toerenplaten vastgelegd. Kleinkinderen van Jaap van Westen (de kinderen van zijn zoon Piet), hebben de platen enkele jaren geleden laten overzetten op cd, zodat de uitvoering ervan in de oorspronkelijke versie beluisterd kan worden. De originele partituur van het oratorium ‘Daniël’ en ook de partituren van veel andere werken zijn bewaard gebleven.

Mijn opa

Muziek blijft belangrijk in het leven van Jaap van Westen. Hij geniet ervan als zijn kleinkinderen samen in de huiskamer musiceren en zingen en neemt dat op met de bandrecorder. Ik heb veel goede en mooie herinneringen aan hem. Jaap van Westen was mijn opa.

Door: Anneke van Waarden-Koets, Educatie & Exposities

Archiefassistenten krijgen hun diploma!

2011-06-23T13:27:00.005+02:00

Vandaag, donderdag 23 juni mogen wij bij de Archiefschool onze diploma's voor Archiefassistent in ontvangst nemen!

Hiervoor hebben we ieder vijf modules moeten afronden: ‘Thuis in het archief’, ‘Geschiedenis’, ‘Documentanalyse’, ‘Beschikbaar stellen’ en ‘Materiële Zorg’ (Machteld) en ’Archiefbewerking’ (Susanne).Voor onze functie als archiefassistent is dit een goede basis en aanvulling geweest. Ook al was het soms wat veel om naast het werk nog het nodige huiswerk te maken en de theorie te leren, we missen het best wel een beetje dat we niet meer naar de Archiefschool gaan!

Vooral het contact met collega’s van andere archiefinstellingen en het bespreken van nieuwe ontwikkelingen op archiefgebied, die veelal in de lessen besproken werden.
Maar goed, we hebben het afgerond en leren nog steeds ontzettend veel tijdens de studiezaaldienst zelf en van onze archivarissen.

Door: Susanne Koole en Machteld Steketee, archiefassistenten

Machteld en Susanne, namens al jullie collega's VAN HARTE GEFELICITEERD!

Rock en Roll in het Zeeuws Archief

2011-06-03T11:28:00.009+02:00

Wordt het Zeeuws Archief de nieuwe rocktempel van Zeeland of het nieuwe Paradiso?

Dit is allemaal zeer onwaarschijnlijk, maar er kwam een mail binnen op onze info mailbox met de vraag of we misschien een instelling wisten met een bibliotheek met een houten trap met een 17e eeuwse uitstraling om opnames te maken voor een video clip en een fotoreportage voor de band El Combo. Laten we die nu net zelf in ons Van de Perrehuis hebben!

Dus ben ik in mijn enthousiasme in overleg gegaan of het mogelijk was om onze bibliotheek beschikbaar te stellen voor dit doel. Dit was na overleg tussen alle partijen gelukkig mogelijk. Zaterdag 28 mei was het dan zover, de voltallige band stond om 17.00 uur op de stoep bij het Zeeuws archief met fotograaf en filmmaker. Onder begeleiding van mij en mijn lieftallige assistente Shannon (voor insiders mijn dochter) vonden de opnamen plaats in onze bibliotheek.

De bandleden waren zeer te spreken over deze exclusieve locatie waar ze mochten filmen voor de nieuwe clip. De bedoeling is dat deze medio september uitkomt en zal worden uitgezonden mede door omroep Zeeland. De opnames voor deze clip zijn o.a. ook gemaakt in café de Mug en in een park hier in Middelburg. De foto’s die alhier zijn geschoten worden gebruikt voor de cover van hun nieuwe LP. Jawel je leest het goed, er wordt weer geperst op vinyl, terug naar het verleden voor een warmer geluid. En met het geluid zat het ook wel goed hier in het van de Perrehuis, wat een akoestiek! Een beetje jammend op de tunes van de Golden Earing met Midnight Rambler zat de goede sfeer er al snel in. Tijdens de fotoshoot kwamen de grote namen van Hemingway en die van Charles Dickens nog ter sprake.
Al met al was dit een bijzondere happening in een bijzondere sfeer die zeker tot uitdrukking zal komen op beeld en geluid.

Het lied gaat over een man in de zeventiende eeuw die een schrijver zoekt om zijn verhaal op papier te krijgen. Een deel van de tekst van het lied:

Ik ben zo tomeloos jaloers op de schrijvers die zich zonder te bedenken storten op het maagdelijk papier
Fanaten en piraten van het menselijk denkvermogen, met karakterschetsen in een gloedvol betoog
En als bezeten, kalm, onthutsend zeker, met een hand die lijkt geleid vanuit de hemel of de hel
Een boek te schrijven in een nacht, in alle pracht en weer doorkrast, opnieuw geopend met zijden kracht

De elastieke grenzen van het menselijk denkvermogen dienen steeds opnieuw verkend en opgerekt te worden
Zodat de geest zich kan bevrijden van het instinctmatig lijden dat ons bindt aan oude wetten van weleer
En dan de boeken die geschreven zijn, verketterd en verbrand en weer gebruikt voor snode doelen
Want wat geweest is komt weer terug, niets geleerd om de ketenen van woorden te doorbreken

Talent, Talent….
En de kunst om uit te voeren wat er rondspookt in je hoofd.

Een vroegere uitvoering van dit nummer is te vinden op YouTube.

Het is en was weer een nieuwe uitdaging om aan mee te werken en heb het als zeer plezierig ervaren. Met dank aan mijn lieftallige assistente en de leden van El Combo!

Door: Pieter Brouwer, medewerker Facilitaire en Administratieve Ondersteuning

PS. Zelf de Van de Perrebibliotheek bekijken? Kom zaterdag 4 juni naar het Hofplein in Middelburg en ga mee met één van de rondleidingen! Meer info.

Geboorteakte van een beroemde Zeeuw

2011-05-25T15:54:00.006+02:00

Op 25 mei 1865, om 7 uur 's avonds, werd in het gezin van predikant Catharinus Forandinus Zeeman en zijn vrouw Wilhelmina Worst een zoon geboren. Hij krijgt de volgende dag de naam Pieter toebedeeld bij de aangifte van zijn geboorte in het gemeentehuis van Zonnemaire. Het is niet het eerste kind in het gezin, maar helaas zijn beide eerdere kinderen tijdens of kort na de geboorte overleden. Van twee jongere broertjes zal er ook maar één volwassen worden.

Pieter geeft al jong blijk van een grote belangstelling voor natuurkunde. Als hij 18 jaar oud is, in 1883, is het noorderlicht te zien in Zeeland. Pieter doet waarnemingen, schrijft deze nauwkeurig op en stuurt ze naar het tijdschrift Nature, waarin het artikel wordt gepubliceerd. Geen wonder dat Pieter natuurkunde wil gaan studeren. Nadat hij de HBS in Zierikzee heeft afgerond verlaat hij dan ook de provincie om eerst in Delft en later in Leiden verder te studeren.

Het bekendst werd Pieter Zeeman van de Nobelprijs, die hij in 1902 samen met zijn leermeester Lorentz ontving voor de ontdekking van het Zeemaneffect: het verschijnsel dat spectraallijnen van een atoom dat vanuit een aangeslagen toestand licht uitzendt zich opsplitsen bij de aanwezigheid van een sterk magnetisch veld. Dit is het bewijs voor het bestaan van elektronen. Pieter zou steeds bezig blijven met onderzoek naar optische verschijnselen en licht.

Pieter keert nooit terug naar Zeeland, hij overlijdt in Amsterdam op 9 oktober 1943. Zijn persoonlijk archief wordt bewaard in het Noord-Hollands Archief in Haarlem. In Zeeland wordt hij nog wel geëerd: in Zierikzee is de scholengemeenschap naar deze bijzondere Zeeuw genoemd. En natuurlijk is er een Pieter Zeemanstraat in Zonnemaire.

Van welke beroemde of interessante Zeeuw, geboren tussen 1796 en 1911 of overleden tussen 1811 en 1961 zou u hier de akte willen zien? Laat het ons weten!

Door: Lineke van den Bout, projectleider scannen burgerlijke stand

Geboorteakte van een beroemde Zeeuwse

2011-05-19T15:54:00.012+02:00

Op 20 mei 1911, exact 100 jaar geleden, werd Annie M.G. Schmidt geboren. Om half tien om precies te zijn, in de pastorie van Kapelle. Dat staat namelijk in haar geboorteakte, die hierboven te zien is. Ze werd aangegeven door haar vader, predikant Johannes Daniël Schmidt, die twee getuigen meegenomen had. Of hij de getuigen speciaal had gevraagd of dat hij ze toevallig voor het gemeentehuis is tegengekomen zullen we nooit weten.

Deze geboorteakte wordt eigenlijk pas op 1 januari 2012 openbaar. Hij is namelijk ingeschreven in een register met alle geboorteaktes van het jaar 1911 in Kapelle (Zuid-Beveland) en de laatste akte is van eind december. Geboorteaktes worden pas na 100 jaar openbaar, als de meeste personen inmiddels zijn overleden. Huwelijkaktes worden na 75 jaar openbaar en overlijdensaktes na 50 jaar. Wie zichzelf terug wil vinden in onze bestanden moet dus heel oud worden!

De burgerlijke stand bestaat dit jaar 200 jaar in heel Nederland. In sommige delen van Zeeland en Limburg zelfs al wat langer... Dat vieren we dit jaar met allerlei activiteiten. Lees er meer over op onze website. Op dit blog zullen dit jaar vaker aktes van beroemde Zeeuwen voorbij komen. Heb je suggesties? Meldt ze hieronder!

Intussen zijn we bij het Zeeuws Archief druk bezig met het scannen van alle openbare aktes van de burgerlijke stand. Als het project klaar is, en dat duurt nog wel even, zullen de scans worden opgenomen in de databases van www.zeeuwengezocht.nl. Ze zullen dan ook van betere kwaliteit zijn dan het plaatje hierboven.

door: Lineke van den Bout, projectleider scannen burgerlijke stand

#AskArchivists Day op Twitter 9 juni 2011

2011-05-14T16:54:00.007+02:00

Archivarissen op Twitter

Steeds meer archivarissen zijn actief op sociale media netwerken. Een van deze netwerken is Twitter. Op Twitter kunnen mensen via korte berichten van maximaal 140 karakters aan de wereld vertellen wat ze doen of wat ze denken en wat ze belangrijk vinden om te weten of om te delen.
Ook archivarissen hebben Twitter ontdekt. Veel archivarissen wisselen via Twitter nieuws uit over archieven en houden contact met hun collega's en hun volgers.

Twitter evenement #AskArchivists

Om meer aandacht voor archieven op Twitter te genereren wordt op 9 juni 2011 een wereldwijd evenement op Twitter georganiseerd: #AskArchivists Dag. De organisatie van deze speciale dag is in handen van Charlotte Jensen van het Nationaal Museum in Kopenhagen (Denemarken) en Anneke van Waarden-Koets van het Zeeuwse Archief in Middelburg. Het Twitterevenement is een internationaal gebeuren, dus elk archief in de wereld en alle archivarissen die dat leuk vinden kunnen deelnemen. De naam van de Twitteractie is: Ask Archivists. De hashtag (trefwoord met een # ervoor) voor de Twitteractie is: #AskArchivists.

Het idee voor #AskArchivists is geboren naar aanleiding van het Twitterevenement #askacurator, dat werd gehouden in september 2010. Ask a Curator Dag was een groot succes! De organisatoren van Ask Archivists hopen dat #AskArchivists Dag ook een succesvolle happening op Twitter zal worden!

#AskArchivists Dag op Twitter

Het belangrijkste doel van #AskArchivists Dag op Twitter is om meer aandacht op archieven en hun collecties te vestigen en mensen in de gelegenheid te stellen meer te weten te komen over archivarissen en hun beroep. Via Twitter informeren archivarissen hun volgers over evenementen, nieuwe collecties, publicaties en andere wetenswaardigheden. Ze onderhouden ook contact met hun collega's zaken die in hun vak spelen. Op 9 juni 2011 kunnen mensen op Twitter vragen stellen, tips geven en interessante tweets over archieven retweeten (doorsturen aan volgers).

Informatie over #AskArchivists Dag op Twitter

U kunt op de hoogte blijven van #AskArchivists Dag door deze sociale media te volgen: Twitter account @AskArchivists, het weblog Ask Archivists, de Twubspagina #AskArchivists en de Twapperkeeper #AskArchivists. U kunt ook gebruik maken van de QR-code om #AskArchivists Dag op Twitter onder de aandacht van anderen te brengen.

Zeeuws Archief op #AskArchivists Dag

Uiteraard is het Zeeuws Archief van de partij op #AskArchivists Dag! Lineke, Poulus en Anneke twitteren namens het Zeeuws Archief en zullen uw vragen die dag zo goed mogelijk beantwoorden. Uiteraard kunt u elke dag vragen stellen via de Twitteraccount van het Zeeuws Archief: @zeeuwsarchief1 en u krijgt dan ook zo snel mogelijk antwoord. Als u wilt laten zien dat u aan #AskArchivists Dag meedoet, sluit u uw tweet af met de hashtag #AskArchivists.

Meedoen op #AskArchivists Dag

Wilt u ook meedoen op 9 juni? Dat kan! Maak een Twitteraccount aan en volg @AskArchivists. U kunt via het weblog Ask Archivists zien welke archieven en archivarissen allemaal meedoen op #AskArchivists Dag. U kunt op 9 juni bijvoorbeeld vragen stellen over de collecties, over geschiedenis, over het werk van archivarissen, over de gebouwen waarin archieven zijn gehuisvest, over archiefcursussen, over stamboomonderzoek (genealogie), over oude prenten, kaarten en foto's, over de opleiding voor archivaris, over de website of het weblog van het archief, over de historie van de buurt of de regio waarin u woont, over werken in een archief, over rondleidingen, over het educatief aanbod, over oud schrift (paleografie), noem maar op. En dat allemaal in maximaal 140 tekens. En in evenzoveel tekens krijgt u antwoord. Hier kunt u inspiratie opdoen om vragen te bedenken.

Ask away on #AskArchivists Day!

We hopen u via Twitter te ontmoeten op #AskArchivists Dag en we zijn heel benieuwd naar uw vragen!

Door: Anneke van Waarden-Koets, Zeeuws Archief, Educatie & Exposities

Het waarom van de openingstijden

2011-05-04T17:33:00.003+02:00

Sinds februari dit jaar zijn de openingstijden van de studiezaal gewijzigd, de studiezaal is nu open van dinsdag tot en met vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur. De zaterdagopenstelling is hetzelfde gebleven, van 9.00 tot 17.00 uur. Waarom eigenlijk?

In het uurtje voordat de studiezaal opengaat hebben wij, als archiefassistenten, de mogelijkheid om heel veel andere werkzaamheden te doen. Wij kunnen dan reserveringen klaarleggen die studiezaalbezoekers per mail hebben gedaan, de externe uitleningen voor de ambtenaren van Veere en Middelburg klaarzetten, archiefstukken opruimen (bijvoorbeeld voor het project digitalisering Burgerlijke Stand), de binnengekomen e-mail met een informatievraag nummeren, kopiëren voor de bestellingen via Zeeuwen Gezocht, reproductiebestellingen afhandelen en de ‘zoekvragen’ oplossen, die eventueel zijn blijven liggen. Allemaal dingen waar je tijdens je studiezaaldienst niet aan toegekomen bent.

Het geeft ons in ieder geval meer ‘lucht’ om de bezoekers van de studiezaal én de digitale bezoekers beter van dienst te kunnen zijn.

Door: Susanne Koole en Machteld Steketee

Reden voor een feestje

2011-04-06T17:24:00.005+02:00

Wat u hier op de foto ziet is geen archief. Het is een opstelling die we hebben gemaakt om u een indruk te geven hoe het archief van de burgerlijke stand in het depot van het Zeeuws Archief staat. De burgerlijke stand bestaat namelijk (ruim) 200 jaar in Nederland en dat is een goede reden voor een feestje.

Stamboomonderzoekers met Zeeuws-Vlamingen in hun familie weten het allang: de burgerlijke stand werd daar al eerder ingevoerd, namelijk in de loop van 1796. Toen werd dat deel van Zeeland bij Frankrijk ingelijfd, waar de burgerlijke stand toen al enkele jaren bestond. In 1808 wordt de stad Vlissingen ook aan het keizerrijk toegevoegd en onmiddellijk wordt ook hier de burgerlijke stand ingevoerd, de eerste aktes zijn van 8 april. In 1811 krijgt heel Nederland met deze administratie te maken.

Na de Franse revolutie werd onder andere het principe van scheiding tussen kerk en staat ingevoerd. Voor die tijd werden geboortes (dopen), huwelijken en overlijdens (begrafenissen) vrijwel uitsluitend door de kerken vastgelegd. De Fransen vonden dat de overheid dat moest doen. In Engeland bijvoorbeeld, dat nooit veroverd is door de Fransen, bestaat er geen burgerlijke stand zoals wij die kennen. De Fransen van na de revolutie hadden blijkbaar wel behoefte aan meer administratie: ook het kadaster is een Frans idee uit die tijd.

Bij de burgerlijke stand pakten de Fransen het grondig en met een vooruitziende blik aan: alle registers werden dubbel opgemaakt en één register werd naar de rechtbank gebracht. De ander bleef bij de gemeente. Dit heeft ervoor gezorgd dat we, ondanks branden, bombardementen en overstromingen nog steeds een complete serie van heel Zeeland bezitten. Dat kun je van andere administraties niet zeggen helaas!
UPDATE: zoals ik natuurlijk had moeten weten is er wel íets verloren gegaan: van Vlissingen ontbreken de registers van 1809, als gevolg van het bombardement van de Engelsen op de stad.

Wat de Fransen niet konden vermoeden is dat mensen honderden jaren later dankbaar gebruik zouden maken van deze administraties voor een heel ander doel: genealogie of stamboomonderzoek. De burgerlijke stand is daarvoor onmisbaar: iedereen die in Zeeland is geboren, getrouwd of overleden komt er immers in voor.

In 2011 besteden we dan ook de nodige aandacht aan het jubileum van deze administratie. Er komt onder andere een dubbeltentoonstelling in het Zeeuws Archief en Museum de Vierschaar in Veere, in november komt er een symposium en we hopen u dit jaar ook de eerste scans van aktes via www.zeeuwengezocht.nl te kunnen aanbieden. Hou voor dit laatste project ons andere weblog in de gaten!

Door: Lineke van den Bout, webcoördinator

Werk in uitvoering : een nieuwe beeldbank

2011-02-23T09:41:00.015+01:00

Sedert 2002 heeft het Zeeuws Archief via internet een beeldbank, genaamd Zeeland in Beeld. Een beeldbank is een website met een database waarmee een selectie van beeldmateriaal uit archieven en collecties kan worden geraadpleegd. Behalve de beschrijvingen van prenten, tekeningen, kaarten en foto's worden ook de plaatjes zelf getoond. Op deze manier kan de geïnteresseerde onderzoeker op handige wijze zien wat de afbeeldingen die hij of zij zoekt voorstellen.

Een ander programma
Het programma waarmee de beeldbank wordt beheerd en gepubliceerd is Atlantis van het bedrijf Deventit. Ook andere archiefinstellingen werken met dit programma (o.a. Gemeentearchief Schouwen-Duiveland en Het Utrechts Archief). Mede uit oogpunt van doelmatigheid hebben wij vorige maand besloten om het beeldmateriaal (scans en beschrijvingen) onder te brengen in het programma MAIS-Flexis van De Ree archiefsystemen. Sedert 2004 gebruikt het Zeeuws Archief dit programma voor het beheren en publiceren van de honderden toegangen op archieven en collecties. De toegangen zijn op internet te raadplegen via de website van het Zeeuws Archief en via de website www.archieven.nl. Door het toevoegen van het beeldmateriaal aan MAIS-Flexis kunnen de beschrijvingen en de scans van het beeldmateriaal aan de toegangen worden 'gehangen' en is de informatie over het archief of de collectie én de persoon of instelling van wie het materiaal afkomstig is direct raadpleegbaar. Het beheren en publiceren van dit alles met één programma is uiteraard efficiënter en goedkoper.

Op de kaart
MAIS-Flexis heeft voor het beeld een nieuwe toepassing. Het is mogelijk om bij elke beeldbeschrijving de geo-coördinaten toe te voegen, zodat de plaatjes ook op Google Maps zichtbaar zijn. Zo kan snel worden gezien waar een bepaald gebouw staat of waar een genoemde straat ligt.

Conversie
Op dit moment is de ruwe conversie van de 40.000 plaatjes en beschrijvingen afgerond en gaan we aan de slag met het verder inrichten van de beeldbank. Wij hopen voor de zomer hiermee klaar te zijn. Zodra de nieuwe beeldbank on line is, zullen we dit world wide melden.

Door: Leo Hollestelle, beheerder beeld

Veerse familiegeschiedenis in NPS-serie ‘De Slavernij’

2011-02-16T14:45:00.006+01:00

Op vrijdag 18 februari 2011 werkt Marjo Jacobze, regelmatig bezoekster van de studiezaal van het Zeeuws Archief, mee aan tv-opnames voor een serie van de NPS over de geschiedenis van de slavernij. Hierin vertelt ze hoe haar familiegeschiedenis verweven is met het Zeeuwse slavernijverleden.

Marjo Jacobze is een verre nazaat van Adriaan Jacobze (1726-1768). Van jongst af aan is zij geïnteresseerd in haar familiegeschiedenis. Bij een bezoek aan het Veerse stadhuis in 1959 ontdekte zij het wapen van haar voorvader op een achttiende-eeuws schilderij. Regelmatig is ze te vinden in het Zeeuws Archief, waar ze veel onderzoek heeft gedaan in het archief van de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC) naar de handel en wandel van haar voorvader Adriaan Jacobze.

Adriaan Jacobze werd geboren in Veere. In 1739 begon hij zijn loopbaan op zee en maakte gestaag carrière. Na een korte onderbreking in 1751 als eerste luitenant op het oorlogsschip ‘Jonge Prins van Orange’, solliciteerde Adriaan als kapitein bij de MCC. De MCC, opgericht in 1720, was voor Nederlandse begrippen een relatief grote rederij. Het bedrijf specialiseerde zich tussen 1750 en 1807 in de trans-Atlantische slavenhandel. In totaal maakte de MCC 114 slavenreizen.

In 1751 krijgt Adriaan, 25 jaar oud, het bevel over een eigen schip en trouwde hij met Dina Johanna Biesman uit Scherpenisse. Het echtpaar betrok een pand aan de Veerse Markt waar in 1758 hun zoon Adriaan wordt geboren. Kapitein Jacobze heeft van de zestien jaar dat hij getrouwd is geweest, tien jaar op zee doorgebracht. Tijdens een reis in 1768 wordt hij voor de kust van Afrika doodziek en sterft. Zijn zeemansgraf ligt in de Atlantische Oceaan.

Zoon Adriaan werd na zijn rechtenstudie in 1778 notaris in Veere. Vanaf 1810 tot zijn dood in 1825 was hij burgemeester van Veere. Daarnaast was hij lid van de Provinciale Staten van Zeeland. Hij trouwde twee keer. Eerst met Aarnoudina Elisabeth van Savooijen en in 1819 met Reinbrandina Erkenraad Boddaert. De familie Jacobze woonde in het grootste huis aan de Markt in Veere. Even buiten de stad bezaten ze de buitenplaats Borndal.

In het Veerse stadhuis hangt nog steeds het schilderij waarop de familiewapens van leden van de schutterij ‘De Edele Busse’. Een van de wapenschilden is van kapitein Adriaan Jacobze die in 1751 als gildebroeder werd aangenomen. Hier worden ook onderdelen van het familieporselein en -bestek geëxposeerd.

De tv-serie ‘De Slavernij’ die de NPS gaat uitzenden, begint op 11 september 2011 en wordt gepresenteerd door Daphne Bunskoek en Roué Verveer. Het stuk over Adriaan Jacobze zit in deel 3 en zal naar verwachting op 25 september worden vertoond op Nederland 2. Tijdstip nu nog onbekend.

Door: Peter Blom, conservator stedelijke collecties Veere

De link met Schotland

2011-01-21T17:13:00.017+01:00

De Ere-Conservator van de Schotse Privileges in Veere, de europarlementariër Winnie Ewing, legt haar functie donderdag 27 januari 2011 in Edinburgh neer. De beoogde nieuwe ere-conservator is Neil Wallace. Een Zeeuwse delegatie vanuit Veere en het Zeeuws Archief zal hierbij aanwezig zijn, evenals de Schotse minister van Buitenlandse Zaken en Cultuur, Fiona Hyslop.
Foto: www.nas.gov.uk

Zeeland, en in het bijzonder de gemeente Veere, en Schotland delen een bijzondere geschiedenis. Sinds de middeleeuwen vestigden Schotse handelaren en ambachtslieden zich in Zeeuwse steden. Om hun rechten te beschermen werd door de koning van Schotland een functionaris aangesteld. Deze persoon werd de Conservator van de Schotse Privileges in de Nederlanden genoemd en had eerst in Middelburg en vanaf 1541 tot 1799 zijn residentie in Veere. Hij zorgde dat Schotten werden berecht volgens hun eigen wetten en handel tussen Schotland en de Nederlanden werd geregeld.

Bevoorrecht door Schotse privileges
De privileges deed vier eeuwen lang veel Schotten de boot naar Zeeland nemen. Hier bouwden ze een nieuw bestaan op, kochten huizen, stichtten kerken en trouwden met Zeeuwen. In onze provincie zijn nog steeds sporen van Schotse invloeden te vinden. Het bevoorrechte leven van hen die leefden onder de Schotse privileges stopte abrupt toen in Zeeland de invloed van de Franse revolutie zich deed gelden.

Herleving contacten vanaf 1996
Twee eeuwen later, in 1996, zochten Schotten en Zeeuwen elkaar weer op in Veere en vierden hun gemeenschappelijke cultuur. De geschiedenis herleefde toen tijdens een Schotse week mevrouw Winnie Ewing, lid van het Europese Parlement voor Schotland, werd benoemd tor Ere-Conservator van de Schotse Privileges in Veere.
Vanuit de gemeente Veere en later het Zeeuws Archief zijn de historische banden aangehaald en in 1999 werd de Stichting Veere-Schotland opgericht. Sindsdien zijn onder meer publicaties, lezingen, festivals en tentoonstellingen gehouden. In het Schotse huis in Veere werd in 2007 een permanente expositie ingericht over de Schots-Veerse relatie. De Schots-Zeeuwse geschiedenis is sindsdien voor een breed publiek toegankelijk.

Digitale links
De toegankelijkheid van bronnen voor de Schots-Veerse geschiedenis wordt alleen maar groter naarmate er meer online wordt gezet.
Zoek hier in the National Archives of Scotland naar bronnen over Veere.
Zoek hier in het Zeeuws Archief naar bronnen over Schotland.

Door: Peter Blom, conservator stedelijke collecties Veere

Solargraph onthuld in tuin Zeeuws Archief

2010-12-24T11:36:00.049+01:00

Op 23 december 2010 om 16.30 uur werd resultaat van een bijzonder natuur-wetenschappelijk experiment bekend gemaakt. Hannie Kool-Blokland, directeur van het Zeeuws Archief, onthulde de solargraph van 15 juli, een zonnebaanfoto met een belichtingstijd van bijna 6 maanden.

Solargraphy-experiment Zeeuws Archief - Sterrenwacht

De Middelburgse Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen en het Zeeuws Archief voerden gedurende een klein half jaar gezamenlijk een solagraphy-experiment uit. De bedoeling was om met een eenvoudige pinhole camera (gaatjescamera) een foto te maken van de baan van de zon, met een belichtingstijd van bijna zes maanden.
Het solargraphy-experiment startte met het bevestigen van een limonadeblikje met een stukje fotopapier erin aan de balustrade van het terras in de tuin van het Zeeuws Archief. In het limonadeblikje was met een speld een piepklein gaatje geprikt. Het gaatje was gericht op het zuiden, met zicht op het archiefcafé, de abdijtoren Lange Jan, de achterzijde van de huizen aan de Bogardstraat en een stuk tuin van het Zeeuws Archief. In een eerdere blogpost van 16 juli deden we al verslag van het hoe en waarom van het experiment en het ophangen van het blikje. Na 15 juli werden meerdere blikjes van diverse afmetingen op verschillende data opgehangen. Om te kijken of de locatie voldoende omgevingsobjecten opleverde werd het blikje dat op 19 augustus was opgehangen, op 10 september geopend. Dat leverde een prachtige solargraph (zonnebaanfoto) op. In onze blogpost van 31 oktober schreven we erover.
Hieronder volgt een verslag in woord en beeld over de gebeurtenissen op 23 december, de dag waarop de solargraph van 15 juli werd onthuld.

Bijzonder experiment

Naar aanleiding van het persbericht over de onthulling van de solargraph was er veel media-aandacht voor dit bijzondere experiment. Initiatiefnemer Jan Koeman van de volkssterrenwacht mocht uitleg geven over het experiment in enkele kranten, zoals de Faam en de PZC en voor radio en TV, waaronder Radio4 (De Ochtend) en Omroep Zeeland Radio en TV. Zelfs het weerpraatje van weerman Jos Broeke op Omroep Zeeland werd die dag opgenomen op het terras van het Zeeuws Archief.
Voor het scannen en bewerken van de solargraphs werd een productielijn opgesteld: een scanner, een laptop en een printer met 240 grs. fotopapier. Verdere benodigdheden: een tangetje voor het eruit halen van het fotopapier (indien nodig) en een föhn voor het droogblazen van de solargraph, in het geval deze door het weer vochtig zou zijn geworden.

Van de Perre en zijn experimenten

's Middags begon de solargraphy-bijeenkomst met een korte inleiding over de natuurwetenschappelijke experimenten van Johan Adriaen van de Perre, de eerste bewoner van het Van de Perrehuis, waarin nu de kantoren van het Zeeuws Archief zijn gehuisvest. Rijk-Jan Koppejan, voorzitter van de Volkssterrenwacht, vertelde onder meer over de meteorologische waarnemingen die van de Perre deed, zijn belangstelling voor astronomie en Van de Perre's experiment om op 5 april 1784 Zeelands eerste onbemande luchtballon op te laten. Van de Perre had de luchtballon zelf gemaakt van 'zeer ligte verniste stoffe (...) en gevuld met Inflamable Lucht uit verslapt Vitrioolzuur [lees: zwavelzuur], en Spykers [lees: ijzer]', zo meldde de Middelburgsche Courant een paar dagen later. Dat - brandgevaarlijke - experiment gebeurde in de tuin van het zijn huis, waar nu weer een experiment plaats vindt, dat overigens een stuk minder gevaarlijk is.

De Sterrenwacht en haar experiment

Jan Koeman vertelde vervolgens hoe hij op het idee was gekomen dit experiment uit te voeren en waarom hij de tuin van het Zeeuws Archief daarvoor had uitgekozen. Hij las een keer over solargraphy in een tijdschrift en dacht meteen: dat moet ik ook doen. Het maken van een gaatjescamera is heel eenvoudig. Iedereen kan het. Koeman maakte van enkele blikjes gaatjescamera's, probeerde op een aantal plaatsen verschillende soorten blikjes uit en testte hoe hij het beste resultaat kon bereiken. De tuin van het Zeeuws Archief leek hem een heel geschikte plaats om een groot experiment met meerdere blikjes uit te voeren. Het Zeeuws Archief was graag bereid om mee te werken aan het experiment, zeker vanwege de geschiedenis van de locatie. Op 15 juli 2010 werd het eerste blikje geplaatst en daarna volgden er nog andere, verschillend in vorm en diameter. De eerste proeve leverde al een fantastisch resultaat op, dus de verwachtingen over de solargraph van 15 juli waren hoog gespannen.

Onthulling solargraph 15 juli-23 december 2010

Vervolgens verzamelden alle aanwezigen zich op het terras van het Zeeuws Archief. Daar maakte Jan Koeman het blikje van 15 juli los. Hannie Kool-Blokland, directeur van het Zeeuws Archief, had de eer om het ruim vijf maanden belichte fotopapier uit het blikje te halen. Het resultaat was prima! De baan van de zon was prachtig vastgelegd. Uiteraard volgde er een fotomoment. Hannie Kool-Blokland toont de solargraph en het blikje. Naast haar staat Jan Koeman van de Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen.

'Ontwikkelen' en printen solargraph

Na het droogföhnen van de solargraph - vanwege het weer was er een beetje condens in het blikje gekomen - werd het fotopapier met de afbeelding op de scanner gelegd. De scan toonde het negatieve beeld, dat wil zeggen links en rechts verwisseld en donker/licht omgekeerd. Met een fotobewerkingsprogramma draaide Jan Koeman de afbeelding om en wijzigde het donker in licht en omgekeerd. Toen ontstond een prachtig beeld van de baan die de zon had afgelegd van 15 juli tot 23 december. De kleuren waren in eerste instantie blauw-groen, wat een haast futuristisch beeld opleverde. Te zien zijn het archiefcafé, de abdijtoren Lange Jan, de achterzijde van de huizen van de Bogardstraat en een stukje tuin van het Zeeuws Archief. In de zomer beschrijft de zon van oost naar west (links naar rechts op de solargraph) een hoge baan en op de kortste dag is de baan het aller laagst. Heel bijzonder is de weerspiegeling van de lage zonnebanen in de ruiten van het archiefcafé.

Het Zeeuws Archief en het experiment

Na de onthulling van de solargraph sprak Zeeuws Archief directeur Hannie Kool-Blokland over experimenteren in en om het Van de Perrehuis. Door op deze manier een foto te maken komen natuurwetenschap en kunst bij elkaar. Johan Adriaen van de Perre was met de schatrijke Jacoba van den Brande getrouwd, die het Van de Perrehuis - indertijd 'De Commanderij' geheten - van haar oom had geërfd. Van de Perre was een groot stimulator van wetenschap en kunst. Hij stichtte het Musaeum Medioburgense, een centrum voor wetenschap en volksontwikkeling in de Latijnse Schoolstraat waar later ook het mede door hem opgerichte Natuurkundig Gezelschap onderdak vond. Van de Perre steunde ook de oprichting van het Natuurkundig Genootschap der Dames (1785-1887). Mecenassen zoals Van de Perre hebben grote invloed gehad op de ontwikkeling van kunsten en wetenschappen in de achttiende en negentiende eeuw. Ook in de huidige tijden van bezuinigingen zijn dergelijke mecenassen of sponsoren bitterhard nodig, aldus Kool-Blokland.

Het publiek en het experiment

Jan Koeman kondigde een publieksevenement aan: hij riep iedereen op om in de maand januari tegen bij de Volkssterrenwacht tegen een geringe vergoeding een kant-en-klaar fotoblikje te komen afhalen en dat op een mooie plaats neer te hangen. Alle blikjes worden op vrijdagavond 17 juni op de Sterrenwacht geopend. De solargraphs worden daar gescand, zodat het beeld wordt vastgelegd. Voor meer uitleg en een instructie kan iedereen contact opnemen met de Volkssterrenacht. De Sterrenwacht hoopt dat heel veel mensen overal in Zeeland meedoen met het solargraphy-experiment, zodat er een prachtig beeld kan worden verkregen van de zonnebaan op verschillende plekken in de provincie. Ook het Zeeuws Archief werd uitgenodigd om mee te doen en als eerste een blikje te plaatsen. De directeur van het Zeeuws Archief reageerde direct enthousiast, waarop Jan Koeman het blikje bevestigde aan de balustrade van het terras in de tuin. Verder zal het Zeeuws Archief van harte aan het publieksexperiment meewerken door blikjes te verzamelen voor de Sterrenwacht.
Meedoen? Lees de informatie op de website van de Middelburgse Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen.

Solargraphs ontwikkelen en printen

Aan het eind van de middag haalde Jan Koeman, omringd door alle aanwezigen, die heel neiuwsgierig waren naar de resultaten, alle overige blikjes leeg en scande de afbeeldingen. Elke solargraph was anders, vanwege de afmetingen van de blikjes en de belichtingstijd van de afbeelding. Hieronder de solargraphs uit de andere blikjes. De print van deze solargraphs zijn ook te bezichtigen in de antieke houten vitrine rechts naast de ingang van het Zeeuws Archief, vóór de trap naar de receptiebalie. De bijeenkomst werd afgesloten met een drankje en speciaal voor de gelegenheid door archiefmedewerker Elisabeth Wigard gemaakt astronomisch zoutgebak.

Het resultaat
(scroll naar beneden)

	15 juli-23 december 2010, hoog blikje 50cc, blauw
	15 juli-23 december 2010, hoog blikje 50cc, detail in zwart
	15 juli-23 december 2010, klein, breed blikje, zwart
	19 augustus-23 december 2010, lang, smal blikje, blauw
	19 augustus-10 september 2010, breed blikje, zwart (eerste proeve)
	10 september-23 december 2010 breed blikje, zwart

Afbeelding 6 en 7: Rijk-Jan Koppejan, Volkssterrenwacht
Afbeelding 10: Jan Koeman, Volkssterrenwacht
Overige afbeeldingen: Zeeuws Archief
Afbeeldingen solargraphs: Volkssterrenwacht/Zeeuws Archief

Auteurs:
Jan Koeman, Stichting Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen te Middelburg
Anneke van Waarden-Koets, educatie & exposities Zeeuws Archief te Middelburg

Mooie herinneringen, historisch onderzoek en 'the cloud'

2010-12-22T12:26:00.012+01:00

Ik wil vandaag een prachtig voorbeeld van particulier initiatief in het zonnetje zetten: de site www.middelburgdronk.nl van Edwin Mijnsbergen. Edwin heeft een mogelijkheid gecreëerd om zijn eigen en andermans herinneringen aan cafés in Middelburg vast te leggen via een wiki: een soort encyclopedie op internet.

In zijn eigen woorden:
Middelburg Dronk is een website naar het model van Wikipedia, over de geschiedenis van Middelburgse cafés (en een aantal discotheken en jongerencentra). Het idee voor deze website is spontaan ontstaan op -hoe kan het ook anders- een Middelburgs terras. ... Ik ben van plan om voor alle kroegen die mij bekend zijn pagina's aan te maken en die pagina's alvast te voorzien van een basisindeling. Ik heb ook al een doos met vergeelde kroegfoto's mee naar huis genomen, met het doel ze te scannen, met een flatbed-scanner.

Omdat Edwin een grote kennissenkring heeft, zowel op twitter als in real life kreeg hij al snel van alle kanten tips, foto's en mooie herinneringen van anderen aangereikt. In web 2.0 termen heet dat ook wel 'the cloud', het enorme potentieel aan kennis dat bij mensen aanwezig is en maar zelden wordt vastgelegd.

Maar, bibliotheekmedewerker als hij is, vergeet hij gelukkig niet om ook boeken, foto's en archiefstukken te gebruiken om de wiki te vullen. Binnenkort komt hij met een aantal andere enthousiaste vrijwilligers naar de studiezaal van het Zeeuws Archief om daar te zoeken naar gegevens over Middelburgse cafés.

Natuurlijk is niet iedereen even computer-vaardig. Hoewel het werken met de wiki-software heel simpel is zal het toch voor velen een stap te ver zijn om zelf teksten en foto's toe te voegen. Edwin is daarom al voorzichtig begonnen om af en toe zijn laptop mee te nemen naar zijn stamkroeg en daar mensen te interviewen. Het lijkt mij een goed idee om een dergelijke sessie ook eens in het Zeeuws Archief te beleggen. Wie doet er mee?

Ben ik nu alleen zo enthousiast omdat het een project over Middelburgse cafés is? Zeker niet! Elke plaats verdient eigenlijk zo'n wiki. Het vastleggen van je eigen herinneringen en die delen met anderen is enorm bevredigend! Historisch onderzoek trouwens ook. En het stopt zeker ook niet bij cafés. Een dergelijke wiki kan ook gemaakt worden voor bakkers. Of molens, of scholen. De mogelijkheden zijn eindeloos! Vind je het een goed idee en ga je een eigen wiki beginnen? Meldt het aan het Zeeuws Archief, dan zullen we er zeker aandacht aan besteden!

Middelburg Dronk is trouwens ook te volgen op twitter: www.twitter.com/middelburgdronk.

Door: Lineke van den Bout, webcoördinator

#followanarchive dag op twitter

2010-11-08T22:16:00.006+01:00

Vrijdag 12 november is het zover: #followanarchive dag op twitter. Het Zeeuws Archief doet ook mee. Er zijn op het moment van schrijven 259 mensen die het Zeeuws Archief via twitter volgen. We hopen op #followanarchive dag nog meer mensen via twitter te bereiken.

@zeeuwsarchief1
In een eerdere blogpost (6 juni 2010) schreven we al uitgebreid over het Zeeuws Archief op twitter en over de actie #followanarchive. Deze wereldwijde actie is bedoeld om meer aandacht krijgen voor archieven op twitter. Twitter is inmiddels een belangrijk informatiekanaal geworden, ook voor archieven. Via korte teksten (tweets) van maximaal 140 tekens kunnen archieven twitteren over hun collecties, activiteiten, nieuwsitems, en alles wat ze maar kwijt willen. Mensen die geïnteresseerd zijn in archieven en bezoekers van archieven volgen vaak de tweets van archieven om snel op de hoogte te zijn van nieuws. Twitter is ook een gemakkelijke manier om direct met een archief in contact te komen, vragen te stellen en tips te geven. Het twitteraccount van het Zeeuws Archief is @zeeuwsarchief1. Maar wie twittert er eigenlijk voor het Zeeuws Archief? Dat is voornamelijk Lineke, onze webcoördinator. Af en toe plaatsen Poulus (systeembeheerder) en Anneke (coördinator educatie & exposities) ook wel eens een tweet en ze vervangen Lineke bij afwezigheid.

#followanarchive
Het Zeeuws Archief doet mee aan de wereldwijde twitteractie #followanarchive op 12 november. Wilma van den Brink heeft een mooi promotiefilmpje gemaakt voor #followanarchive. Hierop zijn sfeervolle beelden van het Zeeuws Archief te zien, en twee van de vier organisatoren: Poulus en Anneke. De andere twee organisatoren zijn Charlotte en Bente uit Denemarken. Meer informatie over de organisatie van #followanarchive en de organisatoren is hier te vinden.

Doe mee!
Meedoen is eenvoudig. Maak een twitteraccount aan als je die nog niet hebt. Laat op 12 november aan je volgers weten welk archief jij volgt op twitter en waarom. Gebruik de hashtag (trefwoord met een # ervoor) #followanarchive. Dan laat je zien dat je met de wereldwijde actie voor archieven meedoet. Je kunt ook twitteren over een ontdekking die je hebt gedaan in een archief of over hoe archieven je inspireren om onderzoek te doen en artikelen of boeken te schrijven. Je kunt ook op de lijsten van twitterende archieven kijken welk archief je interessant lijkt om te gaan volgen.

We hopen 12 november op #followanarchive dag vele tweeps (twitterende mensen) te ontmoeten op @zeeuwsarchief1!

Door: Anneke van Waarden-Koets, Educatie & Exposities

Beter laat dan nooit!

2010-11-03T16:53:00.004+01:00

Het is weer al een tijd geleden dat de steiger aan de voorkant van het van de Perre huis is weggehaald, dus deze blogpost is wat laat, maar ook het schilderwerk zelf liep behoorlijk uit.

De planning was eigenlijk om alles klaar te hebben voor de zomer van 2010 en zeker voor het afscheid van onze directeur, Roelof Koops, op 17 juni 2010. Maar dit werd dus pas eind augustus.

De reden hiervan was dat het houtwerk van de kozijnen en ramen zo slecht was dat er heel veel nieuwe stukken in gezet moesten worden, en dit zie je dus pas als je alles kaal gaat maken. Dit vergde veel frees- en timmerwerk voor de timmermannen. Er moest zelfs op de binnenplaats een heel nieuwe dorpel in!

Ook waren er wat problemen met vergunningen en kleurstellingen wat de nodige wachttijd in beslag nam en daardoor het proces weer vertraagde.

Wel mag er gezegd worden dat ondanks deze vele tegenslagen de mensen van schildersbedrijf Van der Ham uit Rotterdam zich niet uit het veld lieten slaan en de werkzaamheden ook niet afgeraffeld hebben.

Ga er maar aan staan, iedere dag om vijf uur je bed uit om op tijd in Middelburg te zijn, en dan in het begin niets anders dan afbijten, schuren, schuren en nog eens schuren. En dan niet met de schuurmachine zoals bij een hedendaags gebouw, maar met de hand door de vele verschillende profielen in het houtwerk. Dat is op de foto mooi te zien.

Er zitten ongeveer 650 kleine raampjes enkel al in het halve rondje aan de voorzijde, in het totaal zitten er rond de 1000 ramen aan de voorzijde.

Ook de samenwerking in deze hele periode is erg prettig verlopen mag ik wel zeggen, alles ging in goed overleg. We hebben maar 1 keer nodeloos brandalarm gehad in heel deze periode en dat is vaak wel anders met deze projecten. Maar ze hebben zoals je kunt zien als je langs het gebouw komt echt vakwerk afgeleverd. De deuren lijken wel gespoten in een spuitcabine!

Kortom; het gebouw staat er weer in alle pracht en praal fantastisch bij!

Dus mocht je in de buurt zijn, kom het allemaal maar eens op het gemak bekijken zou ik zo zeggen. En schroom dan niet om binnen te treden, want ook in het gebouw is nog genoeg te zien en te beleven.

Door: Pieter Brouwer, medewerker Facilitaire en Administratieve Ondersteuning

Belgische kaartliefhebbers op bezoek

2010-11-01T09:28:00.008+01:00

Vrijdag 29 oktober jl. brachten leden van de Brussel's International Map Collectors' Circle een bezoek aan het Zeeuws Archief. Deze vereniging van liefhebbers van historische kaarten organiseert diverse activiteiten. Het jaarlijkse uitstapje naar een kaartenverzameling leidde hen vorige week naar het Zeeuws Archief. Daar werden ze ontvangen door Dirk de Vries, conservator van de historisch-topografische atlas Zelandia Illustrata. Deze atlas is eigendom van het Koninklijk Zeeuws Genootschap der Wetenschappen en in beheer bij het Zeeuws Archief. Het eerste deel van de Zelandia Illustrata bevat honderden historische kaarten.

Na een welkomstwoord door de directeur van het Zeeuws Archief, dr. Hannie Kool-Blokland, vertelde conservator De Vries over de Zelandia Illustrata in het algemeen en over nieuwskaarten in het bijzonder. Bij zijn onderzoek naar historieprenten, dat zijn prenten die een historische gebeurtenis verbeelden, vond hij in 2008 in de Zelandia Illustrata een uniek exemplaar van de belegering van Sluis door de Staatse troepen in 1604.

Na de lezing daalden de gasten af naar het onderste archiefdepot waar zij kennis konden maken met een selectie van 28 kaarten uit de Zelandia Illustrata. Kaarten van cartografen en uitgevers als Blaeu, Visscher, Roman, Den Dooven, Van Ceulen en Goliath, maar ook de koffer die de cartografen Hattinga's gebruikten voor het vervoer van hun kaarten, trokken de aandacht.
Uit de reacties van de cartofielen bleek dat het Zeeuws Archief bijzonder kaartmateriaal bewaart en dat is iets om trots op te zijn.

Over de nieuwskaarten in de Zelandia Illustrata heeft Dirk de Vries gepubliceerd in: Tijdschrift Zeeland 18.1 (maart 2009), p. 19-27, 'De Vlaamse veldtocht van 1604 op de nieuwskaarten in de Zelandia Illustrata'.
Meer informatie over de Brussel's International Map Collectors' Circle via hun website.

Door: Leo Hollestelle, beheerder Zeeland in Beeld

Solargraphy tuin Zeeuws Archief: eerste proeve

2010-10-31T13:03:00.010+01:00

In de tuin van het Zeeuws Archief, achter het monumentale Van de Perrehuis, wordt een wetenschappelijk experiment uitgevoerd. De Middelburgse Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen probeert met behulp van een pinhole camera in vijf maanden tijd de baan van de zon aan de hemel vast te leggen.

Experiment
Al eerder hebben wij op dit weblog verslag gedaan van het experiment om met behulp van een pinhole camera (gaatjescamera, camera obscura) de baan van de zon om de aarde vast te leggen. De pinhole camera bestaat uit een blikje waarin een minuscuul gaatje is geprikt. Dit werkt net zoals een optische lens van glas: het omgevingsbeeld wordt omgekeerd geprojecteerd in de binnenkant van het blikje, op de zijde tegenover het gaatje. Daar wordt het beeld opgevangen door een stukje fotografische film of fotopapier. Op 15 juli werd het eerst blikje bevestigd. Enkele weken later werden verschillende andere blikjes geplaatst, waarvan één op 19 augustus 2010 om na een paar weken te kijken of de plaats van de blikjes goed gekozen was.

Eerste proeve
Jan Koeman van de volkssterrenwacht haalde het proefblikje op 10 september weg. Hij plaatste het door de zon belichte stukje fotopapier op een flatbed-scanner. Het zonlicht zorgt voor een natuurlijke belichting en omzetting van zilver in het fotopapier. Lichte delen kleuren donker tot zwart, donkere delen blijven wit. Er ontstaat dus een negatief beeld dat met de scanner kan worden vastgelegd. Met het computerprogramma Photoshop wordt het negatieve beeld omgekeerd in een positief, zoals de foto boven dit artikel: de eerste proeve van een solargraph (zonnebaanfoto) in de tuin van het Zeeuws Archief.

Wat kun je zien op de solargraph?
Op de foto is heel duidelijk het archiefcafé (links) te onderscheiden en de abdijtoren Lange Jan die boven de huizen aan de Bogardstraat uit torent. Daarboven is de baan van de zon te zien zoals die is afgelegd tussen 19 augustus en 10 september 2010. De zon gaat van links naar rechts (van oost naar west). Op de dagen of momenten dat het bewolkt is, ontstaat er geen lichtspoor van de zon, dus dan wordt de lijn onderbroken. Van 19 augustus tot 10 september is de baan van de zon steeds lager geworden. De bovenste baan is op 19 augustus, de onderste op 10 september. Op 10 september, precies op het midden van de dag, is het blikje weggehaald. Dan stopt ook het spoor van de zon (onderste baan).

Onthulling solargraph 23 december
De solargraph die met het eerste blikje (vanaf 15 juli) is gemaakt, wordt onthuld op donderdag 23 december. Dan zijn de kortste dag en de langste nacht voorbij en beginnen de dagen weer te lengen. De directeur van het Zeeuws Archief, Hannie Kool-Blokland, zal de solargraph onthullen in aanwezigheid van genodigden, het personeel en vrijwilligers van het Zeeuws Archief en leden van het Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen in Middelburg.

Auteurs:
Jan Koeman, Stichting Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen te Middelburg
Anneke van Waarden-Koets, educatie & exposities Zeeuws Archief te Middelburg

Groenten in het archief

2010-10-25T17:17:00.006+02:00

Op zaterdag 16 oktober j.l. was het weer landelijke archievendag. Op die dag doen veel archiefdiensten in Nederland hun deuren extra wijd open en organiseren ze leuke activiteiten. Ook het Zeeuws Archief deed weer mee. Ik werkte die dag ook en wel als expert in de studiezaal. Mensen gingen er dus van uit dat ik alles wist... Dat is natuurlijk niet zo, maar ik kon de bezoekers die mij een vraag stelden gelukkig wel goed op weg helpen. Het was gezellig druk in de studiezaal, maar we waren met een heel team aanwezig en dus hadden mijn collega's en ik ook de tijd om iets van de andere activiteiten mee te maken.

Zo kwam in in mijn middagpauze langs de stand van de de Historische Groentenhof met allerlei 'vergeten groenten' op het terras van het Zeeuws Archief. Daar kon ik dan weer veel leren! Voor het bedrag van € 1,50 mocht ik drie lekkere hapjes met vergeten groenten proeven. Pompoensoep kende ik wel maar de stamppot van aardpeer en pastinaak trok meteen mijn aandacht. Ook de chutney was erg lekker trouwens. Aan het eind van de dag bleek er tot mijn blijde verrassing stamppot over te zijn! Dat liet ik me geen twee keer zeggen en ik heb 's avonds heerlijk gegeten van deze vergeten groenten.

Jammer dus dat er nu nog geen recepten te vinden zijn op de website van de Historische Groentenhof. Maar dat komt vast wel goed in de toekomst. Een aanrader!

Door: Lineke van den Bout, webcoördinator

Landelijke Archievendag Zeeuws Archief (2)

2010-10-16T17:09:00.010+02:00

Vandaag is het Landelijke Archievendag. Veel archieven in Nederland openen hun deuren en depots voor het publiek. Ook het Zeeuws Archief doet mee met het programma 'Landhonger en zeedrift'. De afbeelding hierboven is mevrouw Kaatje van 't Westeinde, de bruid op het affiche van de Landelijke Archievendag in het Zeeuws Archief.

Lezingen Nescio en Zeeuwse duinen

Vanmorgen deden we verslag van het morgendgedeelte van het programma van het Zeeuws Archief tijdens de Landelijke Archievendag 2010. De middag is gewijd aan lezingen. Lieneke Frerichs houdt in het auditorium een lezing over Nescio (pseudoniem van Frits Grönloh) in Zeeland, naar aanleiding van twee brieven van Gröhnloh die hij in Veere aan zijn echtgenote schreef.
Anton van Haperen houdt een lezing over de Zeeuwse duinen en hoe die (en de Zuid-Hollandse duinen) verschillen van de andere duinen langs de Noordzeekust.

Film en zang

Tussen de lezingen door zingt troubadour Peter Dieleman liedjes in Zuid-Bevelands dialect in het archiefcafé en in de studiezaal.
In de studiezaal is het een drukte van belang tijdens de Genealogische Contactdag.
In het auditorium wordt de prachtige documentaire ''t Is een schone dag geweest' (1993) van Jos de Putter vertoond. De film gaat over De Putters ouders die stoppen met hun boerderij bij Axel, Zeeuws-Vlaanderen. De documentaire is opgenomen in de Canon van de Nederlandse film.

Vergeten groenten en zilte zaligheden

Op het terras is een tent opgebouwd. Daarin staan kraampjes waar zogenaamde 'vergeten' groenten en Zeeuwse zilte zaligheden verkrijgbaar zijn. In de loop van de morgen breekt de zon door en dan is het heerlijk toeven op het terras van de stadstuin achter het Zeeuws Archief. Bezoekers doen zich tegoed aan al het lekkers dat geboden wordt. Binnen zijn er warme en koude dranken, gebak, broodjes en lekkere hapjes. Bij de kraam van de 'vergeten' groenten is er een tweetup van volgers van de twitter account van het Zeeuws Archief: @zeeuwsarchief1. Het Zeeuws Archief neemt ook deel aan de actie #followanarchive op twitter, die op 12 november 2010 plaatsvindt, en maakt daar tijdens de Landelijke Archievendag reclame voor via twitter.

Lezing Marjan Berk

De lezing van Marjan Berk is georganiseerd door de Stichting Vrienden van het Zeeuws Archief en vindt plaats in de Hofpleinkerk, tegenover het Zeeuws Archief. Onder de titel 'Het bloed kruipt...' vertelt zij over haar onderzoek naar de geschiedenis van Jacob Cats, waarvan het verhaal ging dat haar familie daarvan zou afstammen. Uiteindelijk bleek dat niet zo te zijn, maar een smeuïg verhaal over Cats is te boek gesteld. Dit voorjaar verscheen haar nieuwste boek 'Het schreien niet verleerd'. Opnieuw een familiegeschiedenis, maar dan over de familie Van de Wall, die het familiearchief aan het Zeeuws Archief heeft geschonken. Na afloop van de lezing ontvangt Marjan Berk de pas voltooide inventaris van het familiearchief Van de Wall.

We kunnen terugkijken op een zeer geslaagde Landelijke Archievendag met een zeer gevarieerd programma!

Door: Anneke van Waarden-Koets, educatie & exposities

Landelijke Archievendag in Zeeuws Archief (1)

2010-10-16T13:26:00.014+02:00

Vandaag is het Landelijke Archievendag. Veel archieven in Nederland openen hun deuren en depots voor het publiek. Ook het Zeeuws Archief doet mee met het programma 'Landhonger en zeedrift'.

Voorbereidingen

Gisteren begonnen de voorbereidingen voor de Landelijke Archievendag. Het archiefcafé wordt versierd met witte en blauwe ballonnen. De boekentafel voor de verkoop van tweedehands boeken wordt in gereedheid gebracht, en de studiezaal ingericht voor de Genealogische Contactdag. Het auditorium wordt in orde gemaakt voor de lezingen van Lieneke Frerichs over Nescio en Anton van Haperen over de Zeeuwse duinen. Op het terras van het Zeeuws Archief is een tent opgezet voor de tafel met 'vergeten' groenten en de haringkar met zilte zaligheden van Zeeuwse bodem.

Opening Genealogische Contactdag

Vanmorgen zijn veel medewerkers van het Zeeuws Archief en de verschillende genealogische verenigingen vroeg aanwezig om de laatste voorbereidingen te treffen voor de Landelijke Archievendag en de Genealogische Contactdag.
De Genealogische Contactdag wordt officieel geopend in het Archiefcafé. Jan Polderdijk van de Stichting Genealogische Publicaties Zeeland overhandigt aan Hannie Kool-Blokland, directeur van het Zeeuws Archief, een document en een usb-stick met DTB-gegevens.

Rondleidingen

Peter Sijnke verzorgt vandaag de rondleidingen door de drie depots van het Zeeuws Archief. Aan de hand van archiefstukken van en over de familie Van 't Westeinde vertelt hij het verhaal van de Zeeuwse boer Ko van 't Westeinde, die als particulier de Calandpolder inpolderde. Hij haalde destijds met zijn inpolderingsactie vele kranten en tijdschriften.

Zeeuwen Zoeken

Leo Hollestelle legt uit hoe de genealogische database 'Zeeuwen Gezocht' van het Zeeuws Archief werkt. Er is veel belangstelling voor stamboomonderzoek. Mensen komen ook met oude foto's van familieleden en vragen om uitleg over de omgeving waar de foto is genomen of over de klederdracht. Ook de Genealogische Contactdag wordt goed bezocht, evenals de tentoonstelling 'Middelburg in de Tweede Wereldoorlog' en de kramen met 'vergeten groenten en zilte Zeeuwse zaligheden.

Door: Anneke van Waarden-Koets, educatie & exposities

wandeling.xx en decreet.4

2010-10-11T15:44:00.030+02:00

Op 1 oktober 2010 werd in het Zeeuws Archief de manifestatie wandeling.xx geopend en vond de presentatie van aflevering 4 van het Zeeuwse kunsttijdschrift decreet plaats.

wandeling.xx

In het kader van de manifestatie wandeling.xx is nog tot en met 15 oktober in het Zeeuws Archief een kleine expositie te zien van een architectuurproject van Johan de Koning. De expositie maakt onderdeel uit van een grote tentoonstelling die is ingericht ter gelegenheid van het twintigjarig bestaan van Laboratorium voor Architektuur van deze Middelburgse architect. In het Zeeuws Archief zijn onder meer een maquette en tekeningen te zien voor een ontwerp van het Van Dishoeckhuis, een 'reconstructie' van de in 1733 door J.P. van Baurscheit de jonge ontworpen burgemeesterswoning in Vlissingen. Meer informatie over de tentoonstelling is te vinden op de website van het Zeeuws Archief.

decreet.4

Het Zeeuwse kunsttijdschrift decreet is een initiatief van Ramon de Nennie, Robbert Jan Swiers, Machteld van der Wijst en Hans Bommeljé. In het tijdschrift wordt aandacht besteed aan zeer uiteenlopende vormen van kunst. Bij elk tijdschrift zijn bijlagen en een cd/dvd met muziek en/of film gevoegd. Speciaal voor aflevering 4 leverde het Zeeuws Archief een bijdrage over het Van Dishoeckhuis, aansluitend bij de expositie van architect Johan de Koning die in het archiefcafé te zien is. Aflevering 4 van decreet bevat twee extra katernen en een dvd met beelden en muziek.

Opening wandeling.xx

Op 1 oktober stroomde het archiefcafé vol met genodigden voor de opening van de tentoonstelling wandeling.xx. Hannie Kool-Blokland, directeur van het Zeeuws Archief, heette de gasten welkom. In haar openingsspeech ging ze in op architectuur en op de relatie tussen het Van Dishoeckhuis en het Van de Perrehuis, dat door dezelfde architect, Jan Peter van Baurscheit de jongere, is gebouwd.
Cultuurfilosoof Jan van Heemst sprak over architectuur en poëzie en predikant Gert Jan Smit over de beleving van architectuur.

Johan de Koning nodigde alle gasten uit voor een rondwandeling langs de expositie. De wandeling ging naar het Centrum voor Beeldende Kunst aan de Balans, de Nieuwe Kerk en de Lange Noordstraat. Bij Galerie Caesuur vond een optreden plaats van de Zeeuwse band zaniac, in het door Johan de Koning ontworpen 'Full House', een huis zonder ruimtes waarin activiteiten plaatsvinden in beweegbare kasten.
Aansluitend verzorgden onder meer Phons Bakx, Aagje Feldbrugge, Robbert Jan Swiers, Hans Bommeljé en Ramon de Nennie een muzikaal intermezzo.

Presentatie decreet

Ramon de Nennie presenteerde aflevering 4 van het Zeeuwse kunsttijdschrift decreet. Hij benadrukte het belang van de kunst en de vrijheid van kunstenaars om daar zelf invulling aan te geven. De directeuren van het Zeeuws Archief en de Zeeuwse Bibliotheek kregen een luxe bewaardoos met vier afleveringen van decreet en bijbehorende gadgets cadeau, ter eeuwige bewaring in de depots.

Receptie

Tijdens de zeer geanimeerde receptie speelden Aagje Feldbrugge en Robbert Jan Swiers enkele muziekstukken bij depot 3 in het Zeeuws Archief, 15 meter onder de grond. De akoestiek is daar zo goed dat het vier verdiepingen hoger uitstekend te horen was. In het auditorium vond een doorlopende voorstelling plaats van de bij het tijdschrift decreet uitgegeven dvd.

De tentoonstelling wandeling.xx is nog tot 15 oktober te zien. het tijdschrift decreet is via de website van decreet te koop voor 12,50 euro.

Door: Anneke van Waarden-Koets, educatie & exposities

De kunst van het beschrijven

2010-09-15T14:28:00.012+02:00

Deze maand zijn de scans van meer dan 900 negatieven en glasnegatieven van de Middelburgse fotograaf D.P. Cornelisse (1901-1970) toegevoegd aan de beeldbank van het Zeeuws Archief, Zeeland in Beeld. Beschrijven van beeldmateriaal is een intensieve klus. Niet altijd zijn gegevens over de voorstelling van de afbeelding, de locatie, de maker (auteur) en de datering toegevoegd. Het beschrijven vereist dan ook een behoorlijke historisch-geografische kennis en kennis van het materiaal. Het dateren van de afbeeldingen is het moeilijkst, zeker als het gaat om prentbriefkaarten die een latere uitgave betreffen van een voorstelling. Op de zakjes van de negatieven van Cornelisse was weliswaar nadere informatie geschreven, maar het bleek dat deze niet altijd correct was. Dat betekent kritisch kijken bij het beschrijven van het beeldmateriaal.
We hebben echter niet de pretentie dat al het beeldmateriaal dat in Zeeland in Beeld wordt gepresenteerd foutloos is beschreven. We ontvangen regelmatig opmerkingen van bezoekers en daar doen we ons voordeel mee. Gecorrigeerde en aangevulde beschrijvingen kunnen wij snel publiceren.

Met dit bericht vragen wij ook uw hulp. Eén van de opnames van Cornelisse kunnen wij niet 'thuis brengen'. Het gaat om een kerkgebouw, zeer waarschijnlijk een Nederlandse Hervormde kerk ergens in Noord-Zeeland. We sluiten niet uit dat het gebouw zelfs in een plaats op de Zuid-Hollandse eilanden stond.
U kunt uw reactie hieronder doorgeven.

Leo Hollestelle, beheerder Zeeland in Beeld

Zonnetelescoop op terras Zeeuws Archief

2010-09-07T13:45:00.012+02:00

Zonnetelescoop

Op Open Monumentendag, zaterdag 11 september is er - alleen bij onbewolkt helder weer! - een extra activiteit in de tuin van het Zeeuws Archief. Vanaf 11 uur 's morgens zullen medewerkers van de Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen uit Middelburg aanwezig zijn in de tuin van het Zeeuws Archief met een speciale zonnetelescoop.

Met een zonnetelescoop kunt u veilig de zon observeren en zonnevlammen (protuberansen) en zonnevlekken waarnemen. U kunt met eigen ogen zien dat het beslist geen dooie boel is op onze Zon.

Astronomie

Johan Adriaen van de Perre (1738-1790), de oorspronkelijke bewoner van het stadspaleis waarin het Zeeuws Archief is gehuisvest, had veel belangstelling voor astronomie. In de ontvangsthal van het Van de Perrehuis staat een schitterend planetarium dat in opdracht van J.A. van de Perre is gebouwd. Tevens heeft hij vanuit zijn tuin diverse natuurwetenschappelijke experimenten uitgevoerd.

Solargraphy

De sterrenwacht laat zien dat ook na ruim 200 jaar zeker nog het een en ander vanuit de stadstuin achter het huidige Van de Perrehuis valt te ontdekken. Niet alleen door naar de zon te kijken met een zonnetelescoop, maar ook door te experimenteren met een blikje. Zo worden er opnames van de Zon gemaakt met een primitieve gaatjescamera, waarover de bezoekers ter plaatse meer te weten kunnen komen. Van dit Solargraphy-experiment werd in een eerder artikel op dit blog verslag gedaan.

Open Monumentendag 2010

Het Van de Perrehuis is op 11 september 2010 geopend van 10.00-16.00 uur. Rondleidingen door dit monumentale stadspaleis starten elk half uur. In een eerder artikel op dit blog kunt u meer over het programma lezen.
De medewerkers van de sterrenwacht, waaronder Jan Koeman, die ook het Solargraphy-experiment uitvoert, zijn er vanaf 11.00 uur. Bezoekers kunnen hen alles vragen over de Zon en over het Solargraphy-experiment en uiteraard zelf door de zonnetelescoop de zon bekijken.
NB! Deze extra activiteit gaat alleen door bij helder, onbewolkt weer.

Door:
Jan Koeman, Stichting Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen
Anneke van Waarden-Koets, educatie & exposities Zeeuws Archief

Binnengluren?

2010-08-10T11:38:00.007+02:00

Voor ons als medewerkers is het misschien niet meer zo bijzonder, maar toch zijn wij nog elke dag trots op het prachtige gebouw waarin we werken: het Van de Perrehuis, 18e eeuws stadspaleis van de patriciërsfamilie Van de Perre.
Want het kan ook anders. Denk maar aan de vele mensen die het moeten doen met een onpersoonlijk kantoorgebouw op een industrieterrein? Nee, dan onze stijlkamers, stuk voor stuk ademen die pracht, kleur en vooral inspiratie...

Graag willen wij de schoonheid van 'onze' monumentale parel met u delen. Omdat we er ook en vooral moeten werken, kan dat echter niet altijd. Maar elk jaar tijdens Open Monumenten Dag zetten wij de deuren van het Van de Perrehuis wagenwijd open. Dit jaar is dat op zaterdag 11 september 2010.
Medewerkers van het Zeeuws Archief geven die dag rondleidingen door de fraaie stijlkamers en vertellen over de historie van het huis, zijn bewoners en zijn schatten. Vrij rondlopen kan helaas niet, daarvoor is het huis te kostbaar.

De rondleidingen vertrekken elk half uur vanaf de receptie. De eerste om 10.00 uur, de laatste om 16.00 uur. Er geldt een maximum van 25 deelnemers per rondleiding en vol is ook echt vol, want het gebouw kan grotere groepen nu eenmaal niet verwerken.
Deelname aan de rondleidingen is gratis.

Graag tot ziens op 11 september a.s.

Marjan de Kort, medewerker communicatie

Jaarbericht voor het eerst ook digitaal

2010-08-05T15:57:00.006+02:00

Onlangs verscheen ons jaarverslag over 2009. Daarin kunt u lezen wat we in 2009 hebben bereikt, hoe we dat hebben gedaan en wat het heeft gekost.

2009 was het eerste jaar dat we zijn gaan werken volgens onze nieuwe organisatiestructuur, de nieuwe missie en dito visie. Behalve dat moesten we echter ook onze financiële verslaggeving hervormen. Jaarrekening en begroting moeten voortaan voldoen aan het nieuwe subsidiebesluit 'provincies en gemeenten'.

Met andere woorden, 2009 was een overbruggingsjaar. Vanaf volgend jaar zal de inhoud van ons jaarverslag een andere opzet krijgen. En niet alleen dat, het krijgt ook een nieuwe digitale vorm, die visueel prettiger is om online te lezen dan de nog traditioneel opgemaakte jaarverslagen die u nu op onze website aantreft.
Heeft u wensen, ideeën of suggesties, laat ze ons dan weten.

Voor nu evengoed toch veel leesplezier.

Marjan de Kort, communicatiemedewerker.

Onderzoek naar de Zeeuwse historie is leuk!

2010-07-28T16:58:00.004+02:00

Dat wist de lezer van dit weblog natuurlijk al lang! Toch zijn er nog heel veel onderwerpen uit de geschiedenis van Zeeland niet onderzocht, of tenminste, er zijn de laatste decennia geen boeken of tijdschriftartikelen over verschenen.

Wat wij van het Zeeuws Archief dan wel eens jammer vinden is dat veel studenten en andere onderzoekers een onderwerp kiezen waarover al wel veel gepubliceerd is. Dat is natuurlijk niet zo raar. Mensen lezen een boek over een onderwerp dat ze na aan het hart ligt (of, in het geval van studenten, iets dat hun professor na aan het hart ligt) en denken dan 'Hé, maar hoe zit het dan met dit detail?' of 'wat meneer X hier beweert, dat kan nooit!'. Dat levert meestal heel interessante publicaties op, maar een groot aantal onderwerpen blijft wel onbesproken op deze manier.

De Werkgroep Cultuurhistorie van het Koninklijk Zeeuws Genootschap der Wetenschappen vond dat ook jammer. Daarom brachten ze in 1984 een Lijst van Leemten uit, met daarin een overzicht van onderwerpen die meer aandacht verdienen. In 1999 werd deze lijst nog eens opnieuw uitgegeven en opgestuurd naar universiteiten en andere instellingen.

Dat is natuurlijk niet meer helemaal van deze tijd. Vandaar dat de lijst nu online staat. Op de site www.geschiedeniszeeland.nl staat de hele lijst, opgedeeld in een aantal categorieën. De lijst wordt van tijd tot tijd geactualiseerd door medewerkers van de Zeeuwse Bibliotheek, de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland, de Werkgroep Cultuurhistorie en het Zeeuws Archief. Dat wil zeggen dat we regelmatig kijken welke boeken en artikelen er verschenen zijn en of daarmee misschien een leemte gevuld is.

Kijk de lijst eens door en misschien ziet u een onderwerp waar u graag onderzoek naar wilt doen. Het zou toch geweldig zijn als we over een paar jaar alle leemtes hebben weggewerkt!

Door: Lineke van den Bout, Zeeuws Archief

Solargraphy-experiment in de tuin van het Van de Perrehuis

2010-07-16T15:08:00.018+02:00

In de tuin van het Van de Perrehuis, een achttiende-eeuws stadspaleis waarin het Zeeuws Archief is gehuisvest, wordt van 15 juli - 23 december 2010 een fotografisch experiment uitgevoerd. De Middelburgse sterrenwacht gaat in ruim vijf maanden de baan van de zon vastleggen via een pinhole- of gaatjescamera.

Experiment

Op donderdag 15 juli bevestigde Jan Koeman van de Stichting Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen een leeg blikje aan het balkon van het terras achter het Van de Perrehuis. In het blikje maakte hij een gaatje waardoor het blikje werkt als een camera obscura. Achter het gaatje is fotopapier op A5 formaat bevestigd, rondgedraaid in het blik. Op dit fotopapier wordt van juli tot en met december de baan van de zon geprojecteerd. Zo ontstaat een foto met een belichtingstijd van ruim vijf maanden. Het blikje is gericht op het zuiden, met de abdijtoren 'Lange Jan' op de achtergrond en de tuin van het Van de Perrehuis en de achterliggende bebouwing op de voorgrond, waardoor een divers beeld ontstaat. Op donderdag 23 december 2010, na de kortste dag, zal de opname worden onthuld.

Camera obscura

De camera obscura, gaatjescamera of pinhole camera, is een lichtdichte 'doos' waar in een van de zijden een heel klein gaatje (< 1 mm diameter) wordt gemaakt. Dit kleine gaatje werkt precies zoals een optische lens van glas: het omgevingsbeeld wordt omgekeerd geprojecteerd in de binnenkant van de camera obscura (op de zijde tegenover het gaatje). Plaats je een stukje fotografische film of fotopapier tegenover het gaatje, dan werkt de camera obscura als een echt fototoestel. De belichtingstijd moet je proefondervindelijk vaststellen.

Fotograferen met een blikje

Je kunt heel gemakkelijk zelf een camera obscura maken van een leeg bier- of limonadeblikje. Breng in een donkere kamer fotografisch materiaal (bijvoorbeeld een velletje vergrotingspapier, vast nog wel aanwezig bij een familielid die voor het digitale tijdperk zelf foto's afdrukte) in het blikje en tape het blikje lichtdicht af. Prik met een speld een gaatje recht tegenover het fotografisch materiaal. Plaats het blikje op een plek met een interessante voorgrond. Ontwikkel je het fotomateriaal in een donkere kamer, dan kan een korte belichtingstijd volstaan om een geslaagde foto te maken met een camera die niets kost.

Solargraphy

Het experiment in de tuin van het Zeeuws Archief is bedoeld om de baan van de zon vast te leggen. Dit heet 'Solargraphy'. Solar = zon ; graphy = schrijven. Schrijven met de zon. In de zomer beschrijft de zon een hoge baan boven de horizon en in de winter een lage baan. Dat komt door de schuine stand van de aardas ten opzichte van de zon. Iedere dag vanaf 21 juni (langste dag) wordt de zonnebaan iets lager. Door nu in deze periode een foto te maken met een belichtingstijd van ongeveer zes maanden, zie je die baan van de zon steeds verder naar beneden verschuiven. Het experiment is dus eigenlijk circa drie weken te laat begonnen. Op dagen dat het geheel bewolkt is wordt er niets van de zonnebaan vastgelegd; wanneer er af en toe wolken voor de zon zijn, wordt het zonnespoor onderbroken. Dit is goed te zien op de voorbeeldfoto die in de tuin van Jan Koeman is genomen. De foto is ook te zien op het informatiebordje bij het blikje op het terras van het Zeeuws Archief. Het licht van de zon zal in het blikje, waarin zich een A5 velletje lichtgevoelig fotopapier bevindt, een donkere verkleuring teweeg brengen van het fotografisch zilver dat in de lichtgevoelige laag van het papier zit. Hoe langer belicht, des te meer de verkleuring van het zilver en des te duidelijker de afbeelding.

Resultaat

Het uiteindelijke resultaat kun je direct met een flatbedscanner omzetten in een digitaal fotobestand en eventueel verder bewerken met photoshop voor een hoger contrast. Leg dus nooit het papier uit een gaatjescamera dat heel lang wordt belicht in ontwikkelaar, want dan is het beeld in één tel helemaal zwart! Elke opname met een gaatjescamera is uniek en eenmalig en het resultaat is nooit helemaal te voorspellen. Best spannend dus wat er op 23 december a.s. uit het blikje tevoorschijn komt!

Zon in de hoofdrol bij de sterrenwacht

Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen organiseert aan de Herengracht in Middelburg in de maanden juli en augustus iedere vrijdagavond van 19 tot 20 uur de 'Zeeuwse Zonnige Zomeravond' waarbij de zon de hoofdrol speelt. Bij onbewolkt weer kan er met speciale telescopen naar de zon worden gekeken om zonnevlammen en zonnevlekken te ontdekken. Daarnaast zijn er lezingen over de zon. Het Solargraphy-experiment in de tuin van het Zeeuws Archief krijgt daarbij ook aandacht.

Van de Perre en natuurkundige experimenten

De tuin van het Van de Perrehuis is niet zomaar gekozen. Behalve een mooie ligging is deze plaats door de sterrenwacht ook gekozen vanwege de historische context. Johan Adriaen van de Perre (1738-1790) die het stadspaleis had laten bouwen, was zeer geïnteresseerd wetenschap. Hij was lid van het Natuurkundig Gezelschap en financierde vele wetenschappelijke onderzoeksinstituten. Van de Perre deed jaren lang nauwkeurige meteorologische waarnemingen en beschikte over een kabinet van natuur- en sterrenkundige werktuigen en een schitterend planetarium. Hij creëerde een wetenschapscentrum dat hij 'Musaeum Medioburgense' noemde, dat werd gehuisvest in een groot herenhuis in de Latijnse Schoolstraat. De tuin van zijn huis was ook met enige regelmaat het toneel van wetenschappelijke experimenten. Zo liet Van de Perre als eerste in Zeeland in 1784 een onbemande heteluchtballon op. Vanuit zijn tuin steeg de ballon, gevuld met 'Inflammabele Lucht', op en dreef richting zee. De halve stad liep er voor uit om getuige te zijn van dit experiment. En nu, ruim 200 jaar na zijn overlijden, is de tuin van het Van de Perrehuis alweer het toneel van een natuurkundig experiment: Solargraphy. Hoewel iets minder omvangrijk, goedkoper en zeker minder gevaarlijk dan zijn eigen luchtballonexperiment, zou het Van de Perre ongetwijfeld deugd hebben gedaan dat zijn tuin weer gebruikt wordt voor een natuurwetenschappelijke experiment!

Foto's: 1-6 copyright J. Koeman. 7 Zeeuws Archief.

Auteurs:
Jan Koeman, Stichting Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen te Middelburg
Anneke van Waarden-Koets, educatie & exposities Zeeuws Archief te Middelburg

Oude topografische kaarten van Zeeland straks via internet beschikbaar

2010-07-12T12:46:00.005+02:00

Sinds bijna een jaar werken de provincie Zeeland, het Kadaster, 11 Zeeuwse gemeenten en het Zeeuws Archief samen in het project ‘Uitbreiding cultuur-historische hoofdstructuur (CHS) provincie Zeeland’. Achter deze vrij ingewikkelde en lange naam gaat een misschien wel even ingewikkelde en lange geschiedenis schuil. In deze blogpost meer over het initiatief om in de toekomst oude topografische kaarten van Zeeland uit de collectie van het Zeeuws Archief via internet beschikbaar te stellen voor iedere geïnteresseerde onderzoeker.

In 1986 werd de Stichting Kadastrale Atlas Zeeland opgericht door het Rijksarchief in Zeeland en het Kadaster. Tot 2000 gaf deze stichting de bekende ‘Kadastrale Atlassen’ uit. In deze atlassen werden per gemeente de kadastrale minuutplans van 1832 met de bijbehorende Oorspronkelijke Aanwijzende Tafels (OAT’s) van eigenaren opgenomen. In 2000 startte het landelijke project ‘De Woonomgeving’ (inmiddels WatWasWaar). Alle kadastrale minuutplans van Nederland uit 1832 met bijbehorende OAT’s werden gescand en via een gemeenschappelijke website ter beschikking gesteld. De Stichting Kadastrale Atlas Zeeland besloot eveneens ‘digitaal’ te gaan en geen papieren atlassen meer uit te geven. Een mooi Zeeuws voorbeeld op deze site is Veere, hier is al veel informatie aan de kaarten gekoppeld.

Een belangrijke nieuwe toepassing die door het digitaliseren van de topografische kaarten mogelijk werd, was het zogenaamde georefereren en vectoriseren. Hierbij wordt een gedigitaliseerde oude kaart met behulp van ook nog bestaande structuren zoals sloten, wegen, dijken en kerken als het ware ‘vastgeprikt’ op een digitale basiskaart die de precieze huidige situatie weergeeft. Deze basiskaart heet Grootschalige Basiskaart Nederland (GBKN) en vormt het fundament in een GIS (Geografisch Informatiesysteem).

Eind 2009 is een projectgroep bestaande uit medewerkers van de provincie Zeeland, het Kadaster en het Zeeuws Archief aan het werk gegaan om de digitale versies van de kadastrale minuutplans van 1832 en een deel van de veel oudere kaarten van Van Deventer, Visscher-Roman en Hattinga (in totaal 1227 kaarten) achtereenvolgens te georefereren, vectoriseren en te koppelen in de cultuurhistorische hoofdstructuur (CHS) van de provincie. Hiermee wordt een HisGIS (historisch geografisch informatiesysteem) gemaakt.

Inmiddels heeft het bedrijf Fugro Aerial Mapping BV alle kaarten gegeorefereerd. Hierbij bleek dat er grote verschillen in moeilijkheid zijn tussen de kadastrale plans en de veel oudere kaarten van Van Deventer, Hattinga en Visscher-Roman. De eerste zijn veel nauwkeuriger en blijken vrijwel precies op de GBKN onderlaag te passen. Gezien de technische mogelijkheden van de vroege 19e eeuw een hele prestatie! De 17e en 18e eeuwse kaarten blijken meer aanpassing nodig te hebben. Er treedt soms veel vertekening op door het digitaal ‘trekken en duwen’ aan de kaart. In onderstaande afbeelding ziet u een oude kaart van het eiland Schouwen-Duiveland met daar overheen geprojecteerd de GBKN (rode lijnen). De grote verschillen zijn duidelijk.

De controle van het georefereerwerk neemt nog veel tijd in beslag. Pas daarna kan het vectoriseren gedaan worden. Naar verwachting zullen de kaarten vanaf medio 2011 voor iedereen via internet beschikbaar zijn via Cultuur historie Zeeland, een site van de provincie. U kunt dan snel en eenvoudig onderzoek doen naar de precieze ligging van nog bestaande of inmiddels verdwenen landschapselementen zoals wegen, percelen, dorpen, boerderijen, huizen enzovoorts. Ook kunnen we dan aan de historische basislaag nog andere bronnen koppelen, zoals luchtfoto’s, lijsten met volkstellingen, enzovoorts. De site is nu al het raadplegen waard, maar met de kaarten die nu bewerkt worden erbij wordt het nog veel mooier!

Door: Danël Obbink, archiefinspecteur

Tekeningen De Plaa overgedragen

2010-06-29T13:47:00.019+02:00

Maandag 28 juni, tijdens de voetbalwedstrijd Nederland-Slowakije, vond de overdracht plaats van 2.192 tekeningen die Kees de Plaa uit Middelburg heeft gemaakt. De Plaa (Middelburg 1939) is een amateur-tekenaar die een passie heeft voor het vastleggen van gebouwen en straten in Zeeland.

In 2005 kwamen de conservatoren van de historisch-topografische atlas Zelandia Illustrata in contact met de Middelburger en zij waren onder de indruk van zijn werk. Zij namen contact op met het Zeeuws Archief, dat deze atlas van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen beheert. Het Zeeuws Archief wilde meewerken aan het opnemen van de collectie in de Zelandia Illustrata en startte direct met het scannen en beschrijven van het materiaal. De afgelopen jaren is de collectie geleidelijk toegevoegd aan de beeldbank Zeeland in Beeld en afzonderlijk raadpleegbaar als Zelandia Illustrata Collectie De Plaa.
Met de overdracht van de meer dan tweeduizend tekeningen, berust het werk van De Plaa nu ook in het depot van het Zeeuws Archief.

De stijl van De Plaa kenmerkt zich door een zekere eenvoud. De objecten zijn zonder 'ruis' als auto's en mensen getekend; vaak ook los van de omgeving, waardoor alle aandacht op het object wordt gericht. Het oudste tekeningen zijn zwart-wit-pentekeningen, vanaf 1991 ging De Plaa kleuren gebruiken. Hij gebruikte daarbij consequent dezelfde kleuren, waardoor het lijkt alsof de hele provincie Zeeland in een uniform kleurpalet is gevat.
Behalve pentekeningen in zwarte inkt en in kleur heeft De Plaa ook aquarellen en gewassen pentekeningen gemaakt. De oudste tekeningen dateren van 1975, de jongste is recentelijk nog gemaakt.

U kunt de tekeningen van De Plaa bekijken op onze website www.zeeuwsarchief.nl. Kies voor Zoeken > Afbeeldingen en zoek met de zoekcombinatie: ZI-PLAA* en bekijk Zeeland door de ogen van Kees de Plaa: kerken, molens, stads- en gemeentehuizen, monumentenpanden, boerderijen, straten en straatjes, havens, dorpsgezichten enzovoorts.

Door: Leo Hollestelle, beheerder Zeeland in Beeld

'n Zee van tijd...

2010-06-16T11:17:00.005+02:00

Het is al even stil op ons weblog. Niet omdat we niks doen, als u dat soms dacht. We zijn zelfs enorm druk bezig, en wel met het organiseren van het afscheid van onze directeur, Roelof Koops. Hiernaast ziet u de kamer van de directeur, leeg, in afwachting van een nieuwe bewoner.

Iemand die al 36 jaar bij één archiefdienst werkt, waarvan 30 jaar als directeur, verdient veel aandacht. En dat krijgt Roelof dan ook: op donderdag 17 juni 2010 is er een officiële afscheidsbijeenkomst met genodigden uit binnen- en buitenland. Op vrijdag 25 juni is er dan nog een informeel afscheidsfeestje met de naaste collega's.

Op beide dagen sluit het Zeeuws Archief eerder dan gebruikelijk de deuren voor het publiek: op 17 juni al om 12.30 uur en op 25 juni om 16.00 uur. Dit om alle collega's de kans te geven om de feestelijkheden bij te wonen. We hopen dat u daar begrip voor heeft.

Meer weten over Roelof en zijn loopbaan in Zeeland? Kijk op onze website!

En is er dan al een nieuwe directeur? vraagt u zich wellicht af. Nee, helaas, die procedure is nog in volle gang. Per 1 juli is Roelof echt weg, maar de nieuwe directeur (m/v) treedt pas op 1 oktober 2010 in dienst. Zodra we weten wie het gaat worden stellen we hem of haar graag aan u voor!

Door: Lineke van den Bout, webcoördinator

#followanarchive op Twitter

2010-06-06T13:10:00.006+02:00

Archieven op Twitter
Steeds meer archieven zijn op sociale netwerken te vinden. Een van die netwerken is Twitter. Op Twitter kun je met korte berichten van maximaal 140 tekens vertellen wat je aan het doen bent of wat je op dat moment belangrijk vindt om (mee) te delen.
Ook archiefdiensten hebben Twitter ontdekt, vaak door deelname aan de cursus 23archiefdingen. Medewerkers van archiefdiensten twitteren namens hun archiefdienst en privé zijn er ook al heel wat archivarissen actief op Twitter!
Archieven elders in de wereld hebben Twitter eveneens ontdekt als een manier om in contact te komen met hun publiek.

Zeeuws Archief op Twitter
Ook het Zeeuws Archief probeert via Twitter zijn publiek te bereiken. De Twitteraccount @zeeuwsarchief1 telt momenteel 137 volgers. Daarnaast zijn er aparte Twitteraccounts voor onder meer de genealogische database Zeeuwen Gezocht (@ZeeuwenGezocht) en Educatie & Exposities (@ZeeuwsArchiefED). Verschillende medewerkers van het Zeeuws Archief zijn onder hun eigen naam actief op Twitter.

Twitteractie Follow an archive
Om meer aandacht te krijgen voor archieven op Twitter wordt een Twitteractie georganiseerd. De Twitteractie is een initiatief van Charlotte Jensen van het Nationaal Museum in Kopenhagen, Bente Jensen van het stadsarchief Aalborg en Poulus Bliek en Anneke van Waarden-Koets van het Zeeuws Archief. De Twitteractie is internationaal, zodat alle archieven in de wereld kunnen meedoen. De naam van de Twitteractie is: Follow an archive! De hashtag voor de actie is #followanarchive.

#followanarchive dag op 12 november 2010
Op vrijdag 12 november 2010 is het #followanarchive dag op Twitter. Op die dag kunnen alle archieven wereldwijd proberen meer volgers te krijgen. Het gaat er natuurlijk om dat er meer aandacht voor archieven en hun collecties komt en dat archieven en volgers direct met elkaar in contact kunnen komen. Via Twitter vertellen archieven over hun activiteiten, nieuws en wetenswaardigheden over de collecties. Je kunt zelf ook tips geven of vragen stellen aan een archief via Twitter.

Informatie over de Follow an archive actie
Om de #followanarchive dag goed voor te bereiden zijn er al verschillende acties ondernomen:
- er is een weblog Followanarchive met een twitterfontein waarin alle hashtags #followanarchive verschijnen, en een wereldkaart van twitterende archieven
- er is een website www.followanarchive.com (gelinked aan de weblog Followanarchive)
- er is een Twitteraccount followanarchive
- er is een Twubspagina followanarchive om de hashtags #followanarchive te volgen
- er is een Facebookpagina Followanarchive Follow An Archive
- followanarchive is verwerkt in de GetGlue toppics
- followanarchive is verwerkt in Foursquare
Lijsten van twitterende archieven per land zijn in de maak, zodat mensen die een archief willen volgen kunnen zien welke archiefdienst op Twitter is.
Ook wordt ook een promotiefilmpje gemaakt en een presentatie in Prezi voor de pre-conference 'Niet voor lurkers' op de KVAN-dagen op 14-15 juni 2010 te Rolduc.

Meedoen aan de #followanarchive dag
Doe mee op 12 november 2010 (12-11-10 in het Nederlands, en op z’n Engels 10-11-12)!
Ga op die dag een archief volgen of vertel op die dag bijvoorbeeld je volgers op Twitter welk archief je al volgt, wat jouw favoriete archief is, welk archief je heeft geïnspireerd, welke ontdekking je hebt gedaan in een archief.
Beveel archieven aan bij je volgers en gebruik de hashtag #followanarchive.

We hopen dat veel archieven enthousiast raken voor deze actie en er aan mee doen. En uiteraard hopen we dat 12 november 2010 een geweldige #followanarchive dag wordt!

Door: Anneke van Waarden-Koets, Educatie & Exposities

Middelburg 1940 in 3D-foto's

2010-05-20T11:07:00.006+02:00

Eind januari ontving mijn zoontje het Lego Club Magazine. De voorplaat was in 3D gedrukt en om dat goed te kunnen bekijken had Lego er ook een 3D-brilletje bij gedaan. Je weet wel, zo'n bril waar het linkeroog rood is en het rechteroog blauw. De Lego-poppetjes leken van het blad af te stappen.

Fascinerend vind ik zulke afbeeldingen. Mijn hersenen begonnen te ratelen en ik vroeg me af of het moeilijk is zulke 3D-foto's te maken.

Ik vond een site met heldere uitleg en zelfs een mogelijkheid om 3D-foto's te maken.

In Wikipedia vond ik ook nog informatie over stereoscopie (want zo heet dit) en daartussen ook de verwijzing naar stereo-fotografie.

Heh, stereofoto's. Die hebben we toch ook op het Zeeuws Archief.

Wat zou het mooi zijn om die foto's weer met diepte erin te kunnen bekijken. Tijd om te knutselen! Uit de Verzameling Beeld en Geluid bewerkte ik enkele stereofoto's van Cornelis P. Snijders.

Mijn geknutsel met de stereo-foto's werd met enthousiasme ontvangen. Collega Anneke van Waarden-Koets vroeg mij uit de collectie stereo-foto's van Snijders, er ongeveer tien te bewerken voor de tentoonstelling Middelburg in de Tweede Wereldoorlog – van verwoesting tot wederopbouw.

De serie telt 33 stereo-foto's, die (bijna) allemaal even mooi zijn. Het selecteren van de meest aansprekende was nog een heel karwei.

Net als het bewerken tot 3D-foto's. Het zijn origineel kleine afdrukken, en voor de tentoonstelling worden ze opgeblazen tot A4-formaat. Dat zou zeer grove-foto's opleveren, daarom heb ik ze eerst bewerkt met Smilla Enlager.

Nadat ik de afbeeldingen had "opgeblazen" werd het tijd er 3D-foto's van maken. Maakte ik bij mijn proef in januari nog gebruik van gratis software, voor het bewerken van heel de serie heb ik gebruik gemaakt Digital 3D Photos. Met deze software is het zelfs mogelijk om van een gewone foto een 3D-foto te maken. Dat is niet aan de orde met de foto's van Cornelis P. Snijders, want dat zijn stereo-foto's.

Ik heb eerst de complete collectie stereo-foto's bewerkt en er daarna met mijn collega's Anneke en Roosanne 12 uitgezocht om te presenteren. 4 foto's hebben een plaats gekregen in de vitrine in de hal van het Zeeuws Archief. De andere 8 staan in de expositie-ruimte. De rood-blauwe-brilletjes hangen erbij.

Hierboven zie je één van de bewerkte foto's. Als je alle twaalf foto's wilt zien dan ben je vanaf 17 mei van harte welkom op de expositie in het Zeeuws Archief.

Tentoonstelling in het Zeeuws Archief
‘Middelburg in de Tweede Wereldoorlog – Van verwoesting tot wederopbouw’. 17 mei 2010 – 7 januari 2011.

Door: Poulus Bliek - systeembeheerder

Middelburg verliest haar geheugen

2010-05-17T09:52:00.006+02:00

Tijdens een bombardement op 17 mei 1940 ging een groot deel van de Middelburgse binnenstad in vlammen op. Daarbij ging ook nagenoeg het gehele oud-archief van de stad verloren, evenals een deel van de archieven van het Rijksarchief in Zeeland en vele particuliere archieven. Wat betekent het voor een stad als in een klap het papieren geheugen weg is?

17 mei 1940
Het archief is het geheugen van de samenleving. Je kunt er bewijzen in vinden van gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden, afspraken die gemaakt zijn en je kunt de levensloop van mensen volgen. In het archief vind je de geschiedenis van personen, verenigingen, stichtingen, instellingen, bedrijven, overheden, enzovoorts. Als het stadsarchief in een keer wordt weggevaagd, slaat dat een gat in het geheugen van de stad. Dat gebeurde in Middelburg op vrijdag 17 mei 1940. Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei capituleerde Nederland. Zeeland vocht echter door omdat Franse troepen te hulp waren geschoten. Tijdens hevige gevechten op 17 mei ontstonden op verschillende plaatsen branden in de stad, die midden in de vuurlinie lag. Een groot deel van de binnenstad brandde af.

Stadsarchief
Tijdens de brand op 17 mei is het Middelburgse gemeentearchief grotendeels verloren gegaan. De gemeentelijke archieven waren in 1939 verplaatst van de stadhuiszolder naar het achterste deel van de Vleeshal, naast het stadhuis. Daar had de Dienst Gemeentewerken houten stellingen gemaakt en een brandvrije deur geplaatst. De oudste stadsrekeningen, die teruggingen tot 1365, waren net voorzien van nieuwe banden. Het oudste nog aanwezige stadsrecht van Middelburg (1254, teruggaand op een eerder stadsrecht uit 1217) was veilig opgeborgen, dacht men… Tijdens de brand in het stadhuis ging het archief in de Vleeshal in vlammen op. De papierresten smeulden zes weken later nog en ontbrandden door toenemende wind.

Rijksarchief
Ook een gedeelte van de archieven in het Rijksarchief in de provincie Zeeland vielen ten prooi aan het vuur. Het archief was ondergebracht in de Middelburgse abdij. Uit voorzorg was een deel van de archieven verplaatst. Bij de verhuisactie in het Rijksarchief waren scholieren ingeschakeld. Evert Blaas herinnert zich: “Er werd een keten gevormd vanaf de archiefzolders tot op het Abdijplein. De sterken stonden bovenaan en de zwakkeren langs de torentrappen. Kilo’s zware folianten gingen van hand tot hand. De jongens die boven stonden, schrokken van het grote gewicht en gaven hun last snel door aan de volgenden. Deze op hun beurt werden ook weer verrast en zo versnelde het tempo, totdat de onderste man, grijs van het stof, eindelijk zijn vracht op de sleperskar kwijt kon. De lading werd onder andere gelost in een gebouw dat tegen het Abdijcomplex aan stond. Later is met de brand van 1940 toch nog alles verloren gegaan.” [De Wete 2008, jrg. 37, nr. 3]. Het deel van het archief dat in de kelders en in het Gistpoortgebouw in de Abdij was opgeslagen bleef gespaard. Het gedeelte dat naar de kelders van de Provinciale Bibliotheek in de Lange Delft was overgebracht ging, tezamen met vele kostbare werken uit de bibliotheekcollectie, op 17 mei in vlammen op.

Particuliere archieven
Behalve de overheden verloren ook veel personen en particuliere instellingen, zoals verenigingen, stichtingen, bedrijven, hun archief door de brand. In de Provinciale Zeeuwse Courant staan talloze berichten van gedupeerden die hun archieven, en daarmee hun geschiedenis, hun geheugen, kwijt zijn.

Geheugenverlies
Normaliter sta je niet zo erg stil bij je geheugen. Het is er gewoon en je kunt er op elk gewenst moment een beroep op doen. Je merkt pas dat je het mist als je geheugen je in de steek laat, voor korte of langere tijd. Zo gaat het ook met het papieren geheugen. Je weet dat het er is en dat je er gebruik van kunt maken. Als het er ineens niet meer is ben je vreselijk onthand. Dat gebeurde op 17 mei, toen Middelburg haar geheugen verloor. Tot op de dag van vandaag lijdt de stad aan geheugenverlies, veroorzaakt door de brand op 17 mei, toen een groot deel van het historisch geheugen onherstelbaar werd aangetast. Dankzij de noeste arbeid van gemeente-, provincie- en rijksambtenaren, archivarissen en vele particulieren zijn stukjes geheugen weer gereconstrueerd. En er is direct begonnen met het opbouwen van een nieuw geheugen. Dat is gebruikt bij het onderzoek voor het boek ‘Middelburg 17 mei 1940 – Het vergeten bombardement’, dat 19 mei gepresenteerd wordt.

Het vergeten bombardement
De presentatie van dit boek is onderdeel van het project ‘Het vergeten bombardement’. In de week van 17-23 mei vinden verschillende activiteiten plaats rondom het vergeten bombardement op Middelburg. ‘Vergeten’ omdat het bombardement op Middelburg altijd in de schaduw heeft gestaan van het bombardement op Rotterdam, waardoor het in het collectieve geheugen van Nederland op de achtergrond is geraakt. Door het bombardement op Middelburg uit de vergetelheid te halen krijgt de gebeurtenis voorgoed een vaste plaats in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.
Kijk hier voor een overzicht van de activiteiten rondom Het vergeten bombardement.

Tentoonstelling in het Zeeuws Archief
‘Middelburg in de Tweede Wereldoorlog – Van verwoesting tot wederopbouw’. 17 mei 2010 – 7 januari 2011.

Anneke van Waarden-Koets, educatie & exposities

Koninklijk bezoek

2010-04-29T17:30:00.006+02:00

In de loop der eeuwen hebben vele koningen, koninginnen, prinsen en prinsessen Zeeland bezocht. Vooral natuurlijk leden van onze eigen koninklijke familie, de Oranje's. Morgen is onze provincie ook weer aan de beurt, de koninklijke familie bezoekt Wemeldinge en Middelburg.

In Middelburg zijn leden van de familie al vaak geweest, zoals blijkt uit deze foto's:

Bezoek van Wilhelmina aan het provinciehuis in 1939

Bezoek van Juliana en Bernhard aan Middelburg in 1950.

De prinsessen Beatrix en Irene in Middelburg in 1962.

Maar ook Wemeldinge werd in de jaren '60 van de vorige eeuw een aantal malen bezocht door de Oranjes. Een overzichtje:

19-5-1960, Juliana, Wemeldinge, opening van het Hulplaboratorium voor Schelpdieronderzoek van het Rijkinstituut voor Visserijonderzoek (RIVO)
3-6-1967, Juliana, Wemeldinge, bezoek Wemeldinge, opening internaat 'De Schutsluis' van de Stichting Christelijk Internaat voor Schipperskinderen, aankomst met koninklijk jacht Piet Hein
14-9-1967, Beatrix en Claus met groot-hertog en -hertogin van Luxemburg, Zeeland, staatsbezoek, van vliegveld Woensdrecht naar Wemeldinge, per jacht Piet Hein naar Veere, Middelburg, wandeling, lunch Statenzaal, ringrijden Abdijplein, per helicopter vanaf Vlissingen-Oost over Deltawerken

Meer afbeeldingen van koninklijke bezoeken vindt u via de zoekfunctie van onze geheel vernieuwde website! Ga naar www.zeeuwsarchief.nl en tik 'koningin bezoek' in in de zoekbalk. Veel zoekplezier!

Lineke van den Bout, webcoördinator

Oude kaart heerlijkheid Baarland in bruikleen

2010-04-29T11:50:00.020+02:00

De Stichting tot Behoud van Cultuurhistorische Buitenplaatsen te Zeist heeft dinsdag 27 april een bijzondere kaart in bruikleen gegeven aan het Zeeuws Archief. Het is een tot voor kort onbekende, vroeg negentiende-eeuwse manuscriptkaart van de heerlijkheden Baarland, Bakendorp en Oudelande, op Zuid-Beveland. Behalve de drie genoemde heerlijkheden staat op de kaart, in een aparte omkadering, het dorp Baarland met het terrein van het kasteel Huis te Baarland met zijn tuin- en parkaanleg afgebeeld.

De kaart is in 1804 gemaakt door de landmeter Jan Traas in opdracht van de heer H. van Bol Es, de eigenaar van het Huis te Baarland. Traas maakte de kaart op basis van het origineel uit 1745 van landmeter Gerard Schaal-Even en een bijgewerkte versie hiervan uit 1779 van landmeter Zacharias Drubbels, maar hij voegde daar zelf aan de rechterzijde de plattegrond van het dorp Baarland en het kasteel Huis te Baarland aan toe.

Behalve deze toevoeging is de kaart uit 1804 ook zo bijzonder omdat de kaarten van Schaal-Even en Drubbels, die zich tot 1940 in het Rijksarchief in Zeeland bevonden, bij het bombardement op Middelburg verloren zijn gegaan. Het is dan ook uniek dat een derde versie van deze kaart na ruim 200 jaar opduikt.

De kaart wordt de komende weken gescand en materieel verzorgd, waarna het een plaatsje krijgt in het depot van het Zeeuws Archief. Een kopie van de kaart zal op de derde landelijke Dag van het Kasteel op 24 mei a.s. (Tweede Pinksterdag) te zien zijn in het Huis te Baarland.

Leo Hollestelle, beheerder Zeeland in Beeld

Een verlengde dienstreis naar Suriname

2010-04-28T16:41:00.007+02:00

Op zaterdagochtend 10 april zijn een aantal collega-archivarissen en ik om 8.30 uur van Schiphol vertrokken alwaar wij wegens het tijdsverschil van 5 uur om 13.00 uur landden. Om ca. 15.00 uur waren wij in het Eco-Resort Inn en werden daar enthousiast verwelkomd door een aantal collega’s van het Nationaal Archief in Den Haag. Met de nodige Parbo’s, de lokale biersoort, het vochtgehalte weer op peil gebracht. Wij waren daar dus ter gelegenheid van de officiële opening van het NAS (Nationaal Archief Suriname) op 12 april en een internationale conferentie Managing public records in a digital era/ electronic environment: new perspectives and challenges op 13 april en ons bezoek zou op 14 april afgesloten worden met een historische postcongres bustour door oud- Paramaribo en omgeving en dan 15 april weer snel per KLM terug naar Nederland. Het liep echter anders.

Maar eerst mijn bezoek aan fort Zeelandia op zondagochtend. Wij kregen een informatieve rondleiding met een gedegen verhaal over de Surinaamse geschiedenis en de rol daarbinnen van het fort van de historicus Eric Jagdew. Als (bijna) Zeeuw is het natuurlijk wonderbaarlijk in een fort rond te lopen en daar de bastions 'Middelburg', 'Veere' en 'Zierikzee' tegen te komen. Het Fort Zeelandia oogt als goed gerestaureerd 18e eeuw Nederlands fort. Bij het rondlopen kon je je ook in het Kuiperspoort-complex in Middelburg wanen, alleen was het daar met een temperatuur van 33° en een luchtvochtigheid van 90% aanmerkelijk warmer en vochtiger dan in Zeeland. (foto Mara de Groot)

Maandag dus de officiële opening van het NAS, een strak, modern, functioneel en in mijn ogen ook mooi archiefgebouw. Het officiële gedeelte met 500 genodigden (maar volgens mij waren ze er niet allemaal) vond plaats in een reusachtige tent. Alhoewel het zich in de vroege avond afspeelde was het er bloedheet en liep het zweet mij alras bij straaltjes van het gezicht. Als onderdeel van het programma mocht ik dus twee dvd’d met daarop in 25.000 scans de bronnen voor de vroegste geschiedenis van Suriname van 1667-1684, zoals die in het Zeeuws Archief in het archief van de Staten van Zeeland bewaard worden, officieel aan president Venetiaan aanbieden.

Het congres de volgende dag was boeiend en had met Eric Ketelaar als keynote-speaker en met bijdragen van de directeur van het Instituut voor Beeld en Geluid Jan Müller en de Nederlandse algemene rijksarchivaris Martin Berendse ook een zwaar Nederlands tintje. De postcongres tour een dag later was erg interessant met als in mijn ogen als hoogtepunt, ondanks de plenzende regen, het bezoek van het openluchtmuseum fort Nieuw Amsterdam aan de andere kant van de Suriname rivier in het district Commewijne.

De volgende dag zaten we om 11.30 uur in het busje op weg naar het vliegveld toen we de mededeling kregen dat er door de IJslandse vulkanische aswolk voorlopig geen vluchten boven Noordwest Europa mogelijk waren. Na onzekerheid op donderdag en vrijdag wat er zou gebeuren bleek op vrijdagavond dat er niet voor maandag gevlogen zou kunnen worden. Dat gaf ons de mogelijkheid om in het weekend wat tripjes te maken, zoals naar het Brokopondo stuwmeer (ik wist het nog van de lagere school) en een fietstochtje in de buurt naar de voormalige plantage De Peperpot.

Eén ding zat mij echt dwars, en dat was dat mijn planning om de nominatie van het archief van de Middelburgse Commercie Compagnie voor de Memory of the World Register voor 26 april in Parijs te hebben door deze vertraging geheel in de war gestuurd dreigde te worden. Gelukkig is het door de welwillende medewerking van het NAS in Suriname en mijn medewerkers in Middelburg en dankzij de digitale snelweg op het nippertje goed gekomen.

Door de inzet van Anja van der Schoor van het NA in Den Haag kon ik donderdag 22 april ’s avonds terug vliegen en liep ik vrijdagochtend weer met mijn koffer en een jet-lag over het Abdijplein in Middelburg.

Roelof Koops, directeur

Een splinternieuwe website komt eraan!

2010-04-21T17:39:00.005+02:00

Binnenkort hoop ik u de nieuwe website van het Zeeuws Archief te kunnen presenteren. Hiernaast ziet u alvast een sneak preview van hoe het gaat worden.

De website is gebouwd door de firma Fabrique uit Delft. Zij hebben ervaring met het bouwen van websites voor culturele instellingen, bijvoorbeeld voor het Rijksmuseum en de Koninklijke Bibliotheek. Maar ook de site van Albert Heijn is van hun hand. Een veelzijdig bedrijf dus!

Voor onze website is gekozen voor een blauwe achtergrond die is gebaseerd op het logo dat Wim de Valk in 1999 voor ons heeft ontworpen. Verder is gedacht aan de opmaak van een krant, met veel duidelijke kopjes.

De zoekfunctie heeft een meer opvallende plaats gekregen op de website. Via het zoekbalkje rechtsboven, maar ook via de menuoptie 'zoeken', doorzoekt u straks in één keer 5 belangrijke bestanden: de teksten op de website zelf, de archiefbeschrijvingen, de afbeeldingen, de bibliotheekcatalogus en natuurlijk ZeeuwenGezocht. Wij denken dat we veel mensen hier een plezier mee doen!

En natuurlijk kunt u op de website straks allerlei web2.0 dingen terugvinden: de rss-feed met nieuwsberichten, onze twitterstreams en natuurlijk is er aandacht voor onze weblogs.

Op dit moment wordt er heel hard gewerkt om zoveel mogelijk informatie van de oude naar de nieuwe site te kopiëren en nieuwe informatie toe te voegen. Blijf ons volgen!

Lineke van den Bout, webcoördinator

"De mensch vergt nu eenmaal meer dan vroeger"

2010-04-14T12:39:00.005+02:00

Ouderen, zieken en wezen werden aan het begin van de twintigste eeuw opgevangen in Godshuizen. Behalve onderdak kregen ze er te eten. De kwaliteit van de maaltijden in het Godshuis in Veere liet echter te wensen over, zo blijkt uit stukken die ik aantrof tijdens onderzoek voor mijn studie archiefwetenschap in Amsterdam.

Steeds spek en zoo weinig vleesch
In de notulen van de gemeenteraad van Veere van 23 maart 1927 beklaagt raadslid Poppe zich over de kwaliteit van het voedsel. Hij vindt het “ongewenscht dat er steeds spek gegeten wordt en zoo weinig vleesch.” Burgemeester Buys Ballot, voorzitter van de raad, is het daar niet mee eens: “naar het uiterlijk te oordelen [zien] de bewoners van het Godshuis er nu nog niet zoo slecht uit.”

Een beetje melk in de pap
Buys Ballot wil de discussie over het eten de kop indrukken en verwijst voor klachten naar het adres van de Regenten en Regentessen van het Godshuis. Dat mislukt want raadslid Simonse begint het wekelijkse menu op te sommen. Poppe leidt hieruit af dat het avondeten van betere kwaliteit kan zijn: “het zou toch zeker niet zooveel meer kosten indien in plaats van waterpap een beetje melk in den pap gedaan werd.”
Raadslid Castel dringt erop aan dat het College van Burgemeester en Wethouders de zaak gaat onderzoeken. Castel: “In het Godshuis [wordt] teveel volgens de oude gewoonten tewerk gegaan. Daar er ƒ 2000,- voor voeding is uitgetrokken, kan er zeker wel eens wat variatie in het menu gebracht worden. De mensch vergt nu eenmaal meer dan vroeger.” De burgemeester is onvermurwbaar, hij herhaalt nog eens dat klachten aan het bestuur van het Godshuis moeten worden gericht en beëindigt de discussie.

De bewoners van het Godshuis hebben vast nog lang veel spek en waterpap gegeten.

Het voormalige Godshuis van Veere is te vinden aan de Kerkstraat nummer 7.

Eline de Graaf, projectmedewerker, student archiefwetenschap UvA

Zeeland en Suriname

2010-04-10T12:57:00.012+02:00

Op zaterdag 10 april vlieg ik als
lid van de Nederlandse delegatie naar Paramaribo om daar op 12 april aanwezig te kunnen zijn bij de officiële opening van het nieuwe gebouw van het Nationaal Archief van Suriname. Als onderdeel van de deze officiële opening zal de Nederlandse algemene rijksarchivaris Martin Berendse twee dvd’s overhandigen met daarop 25.000 digitale opnamen uit het archief van de Staten van Zeeland over de relatie tussen Zeeland en Suriname in de jaren 1667-1684. In februari 1667 veroverde commandeur Abraham Crijnssen namens de Admiraliteit van Zeeland de kolonie Suriname op de Engelsen. Het fort dat u op de foto ziet heette oorspronkelijk Fort Willoughby, maar Crijnssen herdoopte het in Fort Zeelandia.

Tevens zal ik daar gesprekken voeren om het archief van Middelburgse Commercie Compagnie gezamenlijk te nomineren voor het Memory of the World Register van de Unesco. Dit archief bevat de administratie van de handel van Zeeuwse kooplieden op Afrika en West-Indië (waaronder Suriname) in allerlei producten als suiker, koffie en cacao en later ook in slaven.

Verder verheug ik mij er erg op voor het eerst in Suriname te zijn en kennis te maken met dit land. Van de geschiedenis ervan weet ik via onze archieven al het nodige, maar hoe het er is en hoe het daar voelt ga ik nu dus ervaren.

Roelof Koops, directeur

Update 21 april 2010: Roelof zit op dit moment nog steeds in Paramaribo vanwege de beperkingen in het vliegverkeer. Hij meldt van daar uit dat het nieuwe gebouw van het Nationaal Archief in Suriname uitstekend bevalt! Nu de beperkingen grotendeels zijn opgeheven gaat hij er van uit dat hij vrijdag terugkeert naar Nederland.

Ik heb mijn certificaat!

2010-04-09T11:40:00.007+02:00

Ik heb gisteren voor mijn cursus Archiefbewerking de presentatie gedaan over mijn te bewerken archief: het archief van de Centrale Vakvereniging FNV, district Zeeland over de periode 1949-1992. We zijn er de hele ochtend mee bezig geweest omdat er 10 cursisten een presentatie moesten houden.

Na afloop gingen we met de hele groep vlug in de trein naar het Delfts Archief waar we een rondleiding kregen. Ik prijs me gelukkig met de ruimte die ik heb om in te werken en het mooie moderne ruime gebouw waar het Zeeuws Archief in is gehuisvest.

Na de rondleiding moesten de cursisten nog even in de nabespreking en ja hoor daar kwamen de cijfers van de module archiefbewerking. De spanning steeg want ik was nummer 7 op de lijst en Chaja, onze cursusleider, was zeer zuinig met beoordelen. Maar toen kwam het verlossende cijfer! Een 8!!! Het hoogste cijfer van alle 10 cursisten. Ik ben er erg blij mee en mijn collega's en vooral mijn leidinggevende met mij. Ik heb in de koffiepauze dan ook een groot boeket bloemen gekregen en dat was buiten verwachting.

En nu als een speer de andere 21 meter archief toevoegen aan de 2 meter die bewerkt moest worden voor de cursus. Ik wil zeker voor december 2010 helemaal klaar zijn met dit archief, zodat het in de studiezaal geraadpleegd kan worden door bezoekers. Dit is nog een hele tijd, maar het is ook nog veel werk.

José Bakx, medewerker indicering

Blijf op de hoogte - Gebruik de RSS-feed

2010-04-08T17:08:00.003+02:00

Als u op de hoogte wilt blijven van de informatie op het Zeeuws Archief Blog, dan kunt u dit instellen via de RSS-feed-knop in het menu bovenaan.

Abonneer u op de feed en iedere keer als wij dit blog actualiseren ziet u de nieuwe berichten automatisch verschijnen. De berichten bestaan uit een kop met een intro en een rechtstreekse link naar het bericht op onze website, zodat u snel en gemakkelijk het complete bericht kunt openen. U kunt zich zowel voor de berichten als voor de reacties op de berichten abonneren.

Er zijn verschillende manieren om het lezen van de RSS-feed in te stellen:

* via de webbrowser
In de recente versies van de meeste webbrowsers kunt u zich abonneren op de feed, die dan op ongeveer gelijke wijze als de bookmarks of favorieten is aan te klikken. De feed van het Zeeuws Archief Blog is voorzien van een speciale functie waardoor de webbrowsers de feed automatisch detecteren en u een signaal geven dat u zich kunt abonneren.

* via een gepersonaliseerde homepage
Als u een gepersonaliseerde homepage gebruikt, kunt u de feed van dit blog op de gebruikelijke wijze aan het programma toevoegen. Veel gebruikte programma's zijn: Netvibes, Pageflakes, Bloglines en iGoogle.

* via een offline RSS-lezer
U kunt een zogenaamde 'RSS-lezer' op uw PC installeren om de feed te kunnen lezen. Er zijn zowel gratis als betaalde RSS-lezers. Een overzicht van deze programma's vindt u bijvoorbeeld op http://blogspace.com/rss/readers.

* via een online RSS-lezer
Via een online RSS-lezer kunt u de feed meteen online lezen. Knip deze link http://zeeuwsarchief.blogspot.com/feeds/posts/default en plak deze in het invoerscherm van de online lezer. Een online-lezer is bijvoorbeeld Onlinerss.

* via e-mail
Voor degenen die toch nog moeite hebben met het instellen van de RSS-feed voor het Zeeuws Archief Blog hebben we een handig alternatief gevonden. Via de website Feedmyinbox kunt u feeds van dit blog rechtstreeks laten doorsturen naar uw eigen e-mailadres en hoeft u dus geen RSS-feed-reader zoals iGoogle of Netvibes te gebruiken.

Ga naar de website Feedmyinbox en vul de url van het Zeeuws Archief Blog in: http://zeeuwensarchief.blogspot.com en vul in het tweede vakje het e-mailadres in waarnaar de feeds van het Zeeuws Archief Blog moeten worden gestuurd. Klik op SUBMIT.

U ontvangt vervolgens van Feedmyinbox een bevestigingsmail naar het opgegeven e-mailadres. Bevestig dit door in het groene vlak op de blauw onderstreepte woorden 'Confirm Subscription' te klikken en u ontvangt voortaan een mailtje als er een nieuw blogbericht is geplaatst.

De gratis versie van Feedmyinbox stuurt de dag nadat het blogbericht is geplaatst een email. Met deze versie kunt u in totaal vijf te volgen RSS-feeds instellen.

Geplaatst door: Leo Hollestelle, beheerder Zeeuwen Gezocht & Poulus Bliek, systeembeheerder

Video: Het Van de Perrehuis in de steigers

2010-04-07T15:12:00.003+02:00

Hanneke van Aalst, hoofd afdeling I & K

Teleac in het Zeeuws Archief

2010-04-06T10:40:00.008+02:00

Afgelopen week is een programmamaakster van Teleac bij ons op bezoek geweest. Teleac is bezig een televisieserie te maken, waarin de presentator telkens een bekende Nederlander mee neemt op een genealogische zoektocht naar zijn of haar voorouders, soms wel eeuwen terug. De serie gaat lijken op die van de BBC ‘Who do you think you are’ en heeft voorlopig als werktitel ‘Verborgen Verleden’.

Voor één van die bekende Nederlanders -we kunnen nog niet verklappen wie, maar het gaat om iemand uit de politiek en het is niet Jan Peter Balkenende- heeft Teleac ook in de Zeeuwse archieven van de burgerlijke stand onderzoek gedaan… en verrassende informatie gevonden!

Daarnaast heeft de programmamaakster rondgekeken in onze ondergrondse depots en het oude Van de Perrehuis, om te beoordelen of ze hier ook opnamen willen komen maken. Binnenkort horen we of dat inderdaad gaat gebeuren, we hopen natuurlijk van wel. Teleac gaat de serie vanaf september 2010 op televisie uitzenden.

Marjan de Kort, communicatiemedewerker

Het Van de Perrehuis in de steigers

2010-04-03T14:46:00.019+02:00

Het zal de Middelburgers en bezoekers van ons gebouw wel opgevallen zijn dat er een futuristische steiger rond het Van de Perrehuis is gebouwd. Het lijkt nu wel Fort Knox ! Dit is spijtig voor het stadsgezicht, maar het werd weer hoog tijd voor een grondige onderhoudsbeurt.

Hierboven het Van de Perrehuis, waarin onze kantoren gevestigd zijn, in de steigers.

Voor de schilders en het milieu is deze steiger een uitstekende oplossing. Het doek wat u ziet is voor 90 % wind en waterdicht wat het dus mogelijk maakt om ook bij slecht weer door te kunnen werken.

Het gebouw zoals het er nu uitziet is zo gebouwd in 1762 in opdracht van Johan Adriaan van de Perre door een Vlaamse architect.

U begrijpt dat het onderhoud van zo'n gebouw veel werk is, en na de achterzijde was nu de voorzijde toe aan een grote schilderbeurt. Dit gebeurt dit keer door schildersbedrijf Van der Ham uit Rotterdam, zij hebben o.a. het Feijenoord stadion en de bibliotheek aldaar in onderhoud. Ook doen ze veel in de woningbouw en voor Rijkswaterstaat, waar ze onder andere in het verleden het onderhoud van de stormvloedkering gedaan hebben. En nu dus in opdracht van de RijksGebouwenDienst het Van de Perrehuis alhier in Middelburg.

Ik zal proberen uit te leggen wat er nog staat te gebeuren. Eerst worden momenteel alle laklagen eraf gehaald met een milieuvriendelijk afbijtmiddel dat biologisch afbreekbaar is. Daarna wordt er geschuurd, wat zeker een tijdrovende en arbeidsintensieve bezigheid is door de vele verschillende profielen in het hout.
Sommige stukken gebeuren dan ook met een schuurspons die iets groter is dan we in de keuken gebruiken en anders is van materiaal. Daarna worden de rotte houtdelen, wat gelukkig meevalt tot nu toe, uitgefreesd door de timmerman en vervangen door nieuwe delen. Alle materiaal zoals verfresten e.d. wordt gescheiden en milieubewust afgevoerd en weer verwerkt. De volgende stap is dan het aanbrengen van de grondlak en als laatste het aanbrengen van de afwerkingslak. Beide voldoen aan de milieu-eisen van 2010.

Als laatste komen dan de steigerbouwers de steiger weer afbreken en zal het van de Perrehuis weer in volle glorie te zien zijn voor ons en het publiek.

Wij zullen dan ook weer in alle rust kunnen werken hier in het Zeeuws Archief zonder de geluidsoverlast die deze onderhoudsbeurt nu een maal met zich meebrengt. Laten we hopen dat dit voor de zomer allemaal gebeurd zal zijn, maar ook voordat in juni onze directeur, Roelof Koops, na 36 trouwe dienstjaren afscheid neemt.

Pieter Brouwer, medewerker Facilitaire en Administratieve Ondersteuning

Emoties

2010-03-22T13:39:00.006+01:00

Ik ben Elly Hündgens en werk als archivaris in de studiezaal. Mijn taak is bezoekers te helpen bij hun zoektocht door de archieven. Uitgangspunt is altijd de vraag van de bezoeker. Die vraag komt ergens vandaan. Soms heel pragmatisch, een oude bouwtekening voor het verkrijgen van een vergunning voor een verbouwing aan hun huis. Maar vragen komen ook voort uit dingen die gevoelig liggen en waar ze misschien jaren over hebben gedaan om de vraag te stellen.

Emoties zijn niet het eerste waar je aan denkt als je over archief spreekt. Toch komt het regelmatig voor, zoals de mevrouw, die niet weet wie haar vader is en de Canadese troepenbewegingen op Zuid-Beveland nagaat, om een spoor van hem te vinden. Op een gegeven ogenblik is ze gestopt, het werd te emotioneel voor haar, te moeilijk.

Amerikanen, die speciaal naar het archief komen om hun voorouders te vinden. Ik heb meegemaakt dat ze met tranen in de ogen de namen van familie aan mij kwamen laten zien. Eindelijk geworteld.

Ook het ‘goed’ of ‘fout’ geweest zijn van ouders in de Tweede Wereldoorlog maakt veel bij mensen los. Na de oorlog werd in de gezinnen vaak gezwegen over dit soort dingen. In de archieven is vaak nog te achterhalen wat er werkelijk is gebeurd. Dat kan voor mensen een opluchting zijn.

Een bezoeker: Een van mijn voorvaderen was opvarende op een schip van de Middelburgse Commercie Compagnie. Heeft u gegevens over de laatste reis die het schip maakte. Het verging voor de kust van Ghana. De bezoeker is nu op reis naar Ghana, om daar naar de plek te gaan waar het schip verging.

Kortom, niet alleen bij Spoorloos komen de emoties boven………

Door: Elly Hundgens, medewerker studiezaal

Virtuele rondleiding studiezaal

2010-03-22T12:26:00.000+01:00

Als u op foto hieronder klikt, krijgt u een virtuele rondleiding door de studiezaal van het Zeeuws Archief te zien.

De rondleiding is gemaakt met Photosynth, een toepassing ontwikkeld door Microsoft. Het kan gebeuren dat voor het bekijken van de rondleiding op uw computer extra software – Silverlight – geïnstalleerd moet worden.

Door: Poulus Bliek, systeembeheerder

Zeeuws Archief op tvWalcheren

2010-03-22T12:24:00.000+01:00

Een nieuw weblog voor het Zeeuws Archief

2010-03-22T12:22:00.000+01:00

Op dit weblog willen we u regelmatig een kijkje achter de schermen van het Zeeuws Archief geven. Daar gebeurt namelijk heel veel!

Verschillende medewerkers zullen bijdragen aan dit weblog en antwoord geven op heel veel vragen, waarvan u misschien niet eens wist dat u ze had. Hoe komen al die archieven eigenlijk bij het Zeeuws Archief? Wat doet een archiefinspecteur precies? Wat is de link tussen Zeeland en Suriname? En nog veel meer, binnenkort in dit theater!

Door: Lineke van den Bout, webcoördinator.