De link met Schotland

De Ere-Conservator van de Schotse Privileges in Veere, de europarlementariër Winnie Ewing, legt haar functie donderdag 27 januari 2011 in Edinburgh neer. De beoogde nieuwe ere-conservator is Neil Wallace. Een Zeeuwse delegatie vanuit Veere en het Zeeuws Archief zal hierbij aanwezig zijn, evenals de Schotse minister van Buitenlandse Zaken en Cultuur, Fiona Hyslop.
Foto: www.nas.gov.uk

Zeeland, en in het bijzonder de gemeente Veere, en Schotland delen een bijzondere geschiedenis. Sinds de middeleeuwen vestigden Schotse handelaren en ambachtslieden zich in Zeeuwse steden. Om hun rechten te beschermen werd door de koning van Schotland een functionaris aangesteld. Deze persoon werd de Conservator van de Schotse Privileges in de Nederlanden genoemd en had eerst in Middelburg en vanaf 1541 tot 1799 zijn residentie in Veere. Hij zorgde dat Schotten werden berecht volgens hun eigen wetten en handel tussen Schotland en de Nederlanden werd geregeld.

Bevoorrecht door Schotse privileges
De privileges deed vier eeuwen lang veel Schotten de boot naar Zeeland nemen. Hier bouwden ze een nieuw bestaan op, kochten huizen, stichtten kerken en trouwden met Zeeuwen. In onze provincie zijn nog steeds sporen van Schotse invloeden te vinden. Het bevoorrechte leven van hen die leefden onder de Schotse privileges stopte abrupt toen in Zeeland de invloed van de Franse revolutie zich deed gelden.

Herleving contacten vanaf 1996
Twee eeuwen later, in 1996, zochten Schotten en Zeeuwen elkaar weer op in Veere en vierden hun gemeenschappelijke cultuur. De geschiedenis herleefde toen tijdens een Schotse week mevrouw Winnie Ewing, lid van het Europese Parlement voor Schotland, werd benoemd tor Ere-Conservator van de Schotse Privileges in Veere.
Vanuit de gemeente Veere en later het Zeeuws Archief zijn de historische banden aangehaald en in 1999 werd de Stichting Veere-Schotland opgericht. Sindsdien zijn onder meer publicaties, lezingen, festivals en tentoonstellingen gehouden. In het Schotse huis in Veere werd in 2007 een permanente expositie ingericht over de Schots-Veerse relatie. De Schots-Zeeuwse geschiedenis is sindsdien voor een breed publiek toegankelijk.

Digitale links
De toegankelijkheid van bronnen voor de Schots-Veerse geschiedenis wordt alleen maar groter naarmate er meer online wordt gezet.
Zoek hier in the National Archives of Scotland naar bronnen over Veere.
Zoek hier in het Zeeuws Archief naar bronnen over Schotland.

Door: Peter Blom, conservator stedelijke collecties Veere

Solargraph onthuld in tuin Zeeuws Archief

Op 23 december 2010 om 16.30 uur werd resultaat van een bijzonder natuur-wetenschappelijk experiment bekend gemaakt. Hannie Kool-Blokland, directeur van het Zeeuws Archief, onthulde de solargraph van 15 juli, een zonnebaanfoto met een belichtingstijd van bijna 6 maanden.

Solargraphy-experiment Zeeuws Archief - Sterrenwacht

De Middelburgse Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen en het Zeeuws Archief voerden gedurende een klein half jaar gezamenlijk een solagraphy-experiment uit. De bedoeling was om met een eenvoudige pinhole camera (gaatjescamera) een foto te maken van de baan van de zon, met een belichtingstijd van bijna zes maanden.
Het solargraphy-experiment startte met het bevestigen van een limonadeblikje met een stukje fotopapier erin aan de balustrade van het terras in de tuin van het Zeeuws Archief. In het limonadeblikje was met een speld een piepklein gaatje geprikt. Het gaatje was gericht op het zuiden, met zicht op het archiefcafé, de abdijtoren Lange Jan, de achterzijde van de huizen aan de Bogardstraat en een stuk tuin van het Zeeuws Archief. In een eerdere blogpost van 16 juli deden we al verslag van het hoe en waarom van het experiment en het ophangen van het blikje. Na 15 juli werden meerdere blikjes van diverse afmetingen op verschillende data opgehangen. Om te kijken of de locatie voldoende omgevingsobjecten opleverde werd het blikje dat op 19 augustus was opgehangen, op 10 september geopend. Dat leverde een prachtige solargraph (zonnebaanfoto) op. In onze blogpost van 31 oktober schreven we erover.
Hieronder volgt een verslag in woord en beeld over de gebeurtenissen op 23 december, de dag waarop de solargraph van 15 juli werd onthuld.

Bijzonder experiment

Naar aanleiding van het persbericht over de onthulling van de solargraph was er veel media-aandacht voor dit bijzondere experiment. Initiatiefnemer Jan Koeman van de volkssterrenwacht mocht uitleg geven over het experiment in enkele kranten, zoals de Faam en de PZC en voor radio en TV, waaronder Radio4 (De Ochtend) en Omroep Zeeland Radio en TV. Zelfs het weerpraatje van weerman Jos Broeke op Omroep Zeeland werd die dag opgenomen op het terras van het Zeeuws Archief.
Voor het scannen en bewerken van de solargraphs werd een productielijn opgesteld: een scanner, een laptop en een printer met 240 grs. fotopapier. Verdere benodigdheden: een tangetje voor het eruit halen van het fotopapier (indien nodig) en een föhn voor het droogblazen van de solargraph, in het geval deze door het weer vochtig zou zijn geworden.

Van de Perre en zijn experimenten

's Middags begon de solargraphy-bijeenkomst met een korte inleiding over de natuurwetenschappelijke experimenten van Johan Adriaen van de Perre, de eerste bewoner van het Van de Perrehuis, waarin nu de kantoren van het Zeeuws Archief zijn gehuisvest. Rijk-Jan Koppejan, voorzitter van de Volkssterrenwacht, vertelde onder meer over de meteorologische waarnemingen die van de Perre deed, zijn belangstelling voor astronomie en Van de Perre's experiment om op 5 april 1784 Zeelands eerste onbemande luchtballon op te laten. Van de Perre had de luchtballon zelf gemaakt van 'zeer ligte verniste stoffe (...) en gevuld met Inflamable Lucht uit verslapt Vitrioolzuur [lees: zwavelzuur], en Spykers [lees: ijzer]', zo meldde de Middelburgsche Courant een paar dagen later. Dat - brandgevaarlijke - experiment gebeurde in de tuin van het zijn huis, waar nu weer een experiment plaats vindt, dat overigens een stuk minder gevaarlijk is.

De Sterrenwacht en haar experiment

Jan Koeman vertelde vervolgens hoe hij op het idee was gekomen dit experiment uit te voeren en waarom hij de tuin van het Zeeuws Archief daarvoor had uitgekozen. Hij las een keer over solargraphy in een tijdschrift en dacht meteen: dat moet ik ook doen. Het maken van een gaatjescamera is heel eenvoudig. Iedereen kan het. Koeman maakte van enkele blikjes gaatjescamera's, probeerde op een aantal plaatsen verschillende soorten blikjes uit en testte hoe hij het beste resultaat kon bereiken. De tuin van het Zeeuws Archief leek hem een heel geschikte plaats om een groot experiment met meerdere blikjes uit te voeren. Het Zeeuws Archief was graag bereid om mee te werken aan het experiment, zeker vanwege de geschiedenis van de locatie. Op 15 juli 2010 werd het eerste blikje geplaatst en daarna volgden er nog andere, verschillend in vorm en diameter. De eerste proeve leverde al een fantastisch resultaat op, dus de verwachtingen over de solargraph van 15 juli waren hoog gespannen.

Onthulling solargraph 15 juli-23 december 2010

Vervolgens verzamelden alle aanwezigen zich op het terras van het Zeeuws Archief. Daar maakte Jan Koeman het blikje van 15 juli los. Hannie Kool-Blokland, directeur van het Zeeuws Archief, had de eer om het ruim vijf maanden belichte fotopapier uit het blikje te halen. Het resultaat was prima! De baan van de zon was prachtig vastgelegd. Uiteraard volgde er een fotomoment. Hannie Kool-Blokland toont de solargraph en het blikje. Naast haar staat Jan Koeman van de Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen.

'Ontwikkelen' en printen solargraph

Na het droogföhnen van de solargraph - vanwege het weer was er een beetje condens in het blikje gekomen - werd het fotopapier met de afbeelding op de scanner gelegd. De scan toonde het negatieve beeld, dat wil zeggen links en rechts verwisseld en donker/licht omgekeerd. Met een fotobewerkingsprogramma draaide Jan Koeman de afbeelding om en wijzigde het donker in licht en omgekeerd. Toen ontstond een prachtig beeld van de baan die de zon had afgelegd van 15 juli tot 23 december. De kleuren waren in eerste instantie blauw-groen, wat een haast futuristisch beeld opleverde. Te zien zijn het archiefcafé, de abdijtoren Lange Jan, de achterzijde van de huizen van de Bogardstraat en een stukje tuin van het Zeeuws Archief. In de zomer beschrijft de zon van oost naar west (links naar rechts op de solargraph) een hoge baan en op de kortste dag is de baan het aller laagst. Heel bijzonder is de weerspiegeling van de lage zonnebanen in de ruiten van het archiefcafé.

Het Zeeuws Archief en het experiment

Na de onthulling van de solargraph sprak Zeeuws Archief directeur Hannie Kool-Blokland over experimenteren in en om het Van de Perrehuis. Door op deze manier een foto te maken komen natuurwetenschap en kunst bij elkaar. Johan Adriaen van de Perre was met de schatrijke Jacoba van den Brande getrouwd, die het Van de Perrehuis - indertijd 'De Commanderij' geheten - van haar oom had geërfd. Van de Perre was een groot stimulator van wetenschap en kunst. Hij stichtte het Musaeum Medioburgense, een centrum voor wetenschap en volksontwikkeling in de Latijnse Schoolstraat waar later ook het mede door hem opgerichte Natuurkundig Gezelschap onderdak vond. Van de Perre steunde ook de oprichting van het Natuurkundig Genootschap der Dames (1785-1887). Mecenassen zoals Van de Perre hebben grote invloed gehad op de ontwikkeling van kunsten en wetenschappen in de achttiende en negentiende eeuw. Ook in de huidige tijden van bezuinigingen zijn dergelijke mecenassen of sponsoren bitterhard nodig, aldus Kool-Blokland.

Het publiek en het experiment

Jan Koeman kondigde een publieksevenement aan: hij riep iedereen op om in de maand januari tegen bij de Volkssterrenwacht tegen een geringe vergoeding een kant-en-klaar fotoblikje te komen afhalen en dat op een mooie plaats neer te hangen. Alle blikjes worden op vrijdagavond 17 juni op de Sterrenwacht geopend. De solargraphs worden daar gescand, zodat het beeld wordt vastgelegd. Voor meer uitleg en een instructie kan iedereen contact opnemen met de Volkssterrenacht. De Sterrenwacht hoopt dat heel veel mensen overal in Zeeland meedoen met het solargraphy-experiment, zodat er een prachtig beeld kan worden verkregen van de zonnebaan op verschillende plekken in de provincie. Ook het Zeeuws Archief werd uitgenodigd om mee te doen en als eerste een blikje te plaatsen. De directeur van het Zeeuws Archief reageerde direct enthousiast, waarop Jan Koeman het blikje bevestigde aan de balustrade van het terras in de tuin. Verder zal het Zeeuws Archief van harte aan het publieksexperiment meewerken door blikjes te verzamelen voor de Sterrenwacht.
Meedoen? Lees de informatie op de website van de Middelburgse Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen.

Solargraphs ontwikkelen en printen

Aan het eind van de middag haalde Jan Koeman, omringd door alle aanwezigen, die heel neiuwsgierig waren naar de resultaten, alle overige blikjes leeg en scande de afbeeldingen. Elke solargraph was anders, vanwege de afmetingen van de blikjes en de belichtingstijd van de afbeelding. Hieronder de solargraphs uit de andere blikjes. De print van deze solargraphs zijn ook te bezichtigen in de antieke houten vitrine rechts naast de ingang van het Zeeuws Archief, vóór de trap naar de receptiebalie. De bijeenkomst werd afgesloten met een drankje en speciaal voor de gelegenheid door archiefmedewerker Elisabeth Wigard gemaakt astronomisch zoutgebak.

Het resultaat
(scroll naar beneden)

	15 juli-23 december 2010, hoog blikje 50cc, blauw
	15 juli-23 december 2010, hoog blikje 50cc, detail in zwart
	15 juli-23 december 2010, klein, breed blikje, zwart
	19 augustus-23 december 2010, lang, smal blikje, blauw
	19 augustus-10 september 2010, breed blikje, zwart (eerste proeve)
	10 september-23 december 2010 breed blikje, zwart

Afbeelding 6 en 7: Rijk-Jan Koppejan, Volkssterrenwacht
Afbeelding 10: Jan Koeman, Volkssterrenwacht
Overige afbeeldingen: Zeeuws Archief
Afbeeldingen solargraphs: Volkssterrenwacht/Zeeuws Archief

Auteurs:
Jan Koeman, Stichting Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen te Middelburg
Anneke van Waarden-Koets, educatie & exposities Zeeuws Archief te Middelburg

Mooie herinneringen, historisch onderzoek en 'the cloud'

Ik wil vandaag een prachtig voorbeeld van particulier initiatief in het zonnetje zetten: de site www.middelburgdronk.nl van Edwin Mijnsbergen. Edwin heeft een mogelijkheid gecreëerd om zijn eigen en andermans herinneringen aan cafés in Middelburg vast te leggen via een wiki: een soort encyclopedie op internet.

In zijn eigen woorden:
Middelburg Dronk is een website naar het model van Wikipedia, over de geschiedenis van Middelburgse cafés (en een aantal discotheken en jongerencentra). Het idee voor deze website is spontaan ontstaan op -hoe kan het ook anders- een Middelburgs terras. ... Ik ben van plan om voor alle kroegen die mij bekend zijn pagina's aan te maken en die pagina's alvast te voorzien van een basisindeling. Ik heb ook al een doos met vergeelde kroegfoto's mee naar huis genomen, met het doel ze te scannen, met een flatbed-scanner.

Omdat Edwin een grote kennissenkring heeft, zowel op twitter als in real life kreeg hij al snel van alle kanten tips, foto's en mooie herinneringen van anderen aangereikt. In web 2.0 termen heet dat ook wel 'the cloud', het enorme potentieel aan kennis dat bij mensen aanwezig is en maar zelden wordt vastgelegd.

Maar, bibliotheekmedewerker als hij is, vergeet hij gelukkig niet om ook boeken, foto's en archiefstukken te gebruiken om de wiki te vullen. Binnenkort komt hij met een aantal andere enthousiaste vrijwilligers naar de studiezaal van het Zeeuws Archief om daar te zoeken naar gegevens over Middelburgse cafés.

Natuurlijk is niet iedereen even computer-vaardig. Hoewel het werken met de wiki-software heel simpel is zal het toch voor velen een stap te ver zijn om zelf teksten en foto's toe te voegen. Edwin is daarom al voorzichtig begonnen om af en toe zijn laptop mee te nemen naar zijn stamkroeg en daar mensen te interviewen. Het lijkt mij een goed idee om een dergelijke sessie ook eens in het Zeeuws Archief te beleggen. Wie doet er mee?

Ben ik nu alleen zo enthousiast omdat het een project over Middelburgse cafés is? Zeker niet! Elke plaats verdient eigenlijk zo'n wiki. Het vastleggen van je eigen herinneringen en die delen met anderen is enorm bevredigend! Historisch onderzoek trouwens ook. En het stopt zeker ook niet bij cafés. Een dergelijke wiki kan ook gemaakt worden voor bakkers. Of molens, of scholen. De mogelijkheden zijn eindeloos! Vind je het een goed idee en ga je een eigen wiki beginnen? Meldt het aan het Zeeuws Archief, dan zullen we er zeker aandacht aan besteden!

Middelburg Dronk is trouwens ook te volgen op twitter: www.twitter.com/middelburgdronk.

Door: Lineke van den Bout, webcoördinator

#followanarchive dag op twitter

Vrijdag 12 november is het zover: #followanarchive dag op twitter. Het Zeeuws Archief doet ook mee. Er zijn op het moment van schrijven 259 mensen die het Zeeuws Archief via twitter volgen. We hopen op #followanarchive dag nog meer mensen via twitter te bereiken.

@zeeuwsarchief1
In een eerdere blogpost (6 juni 2010) schreven we al uitgebreid over het Zeeuws Archief op twitter en over de actie #followanarchive. Deze wereldwijde actie is bedoeld om meer aandacht krijgen voor archieven op twitter. Twitter is inmiddels een belangrijk informatiekanaal geworden, ook voor archieven. Via korte teksten (tweets) van maximaal 140 tekens kunnen archieven twitteren over hun collecties, activiteiten, nieuwsitems, en alles wat ze maar kwijt willen. Mensen die geïnteresseerd zijn in archieven en bezoekers van archieven volgen vaak de tweets van archieven om snel op de hoogte te zijn van nieuws. Twitter is ook een gemakkelijke manier om direct met een archief in contact te komen, vragen te stellen en tips te geven. Het twitteraccount van het Zeeuws Archief is @zeeuwsarchief1. Maar wie twittert er eigenlijk voor het Zeeuws Archief? Dat is voornamelijk Lineke, onze webcoördinator. Af en toe plaatsen Poulus (systeembeheerder) en Anneke (coördinator educatie & exposities) ook wel eens een tweet en ze vervangen Lineke bij afwezigheid.



#followanarchive
Het Zeeuws Archief doet mee aan de wereldwijde twitteractie #followanarchive op 12 november. Wilma van den Brink heeft een mooi promotiefilmpje gemaakt voor #followanarchive. Hierop zijn sfeervolle beelden van het Zeeuws Archief te zien, en twee van de vier organisatoren: Poulus en Anneke. De andere twee organisatoren zijn Charlotte en Bente uit Denemarken. Meer informatie over de organisatie van #followanarchive en de organisatoren is hier te vinden.



Doe mee!
Meedoen is eenvoudig. Maak een twitteraccount aan als je die nog niet hebt. Laat op 12 november aan je volgers weten welk archief jij volgt op twitter en waarom. Gebruik de hashtag (trefwoord met een # ervoor) #followanarchive. Dan laat je zien dat je met de wereldwijde actie voor archieven meedoet. Je kunt ook twitteren over een ontdekking die je hebt gedaan in een archief of over hoe archieven je inspireren om onderzoek te doen en artikelen of boeken te schrijven. Je kunt ook op de lijsten van twitterende archieven kijken welk archief je interessant lijkt om te gaan volgen.

We hopen 12 november op #followanarchive dag vele tweeps (twitterende mensen) te ontmoeten op @zeeuwsarchief1!

Door: Anneke van Waarden-Koets, Educatie & Exposities

Beter laat dan nooit!

Het is weer al een tijd geleden dat de steiger aan de voorkant van het van de Perre huis is weggehaald, dus deze blogpost is wat laat, maar ook het schilderwerk zelf liep behoorlijk uit.

De planning was eigenlijk om alles klaar te hebben voor de zomer van 2010 en zeker voor het afscheid van onze directeur, Roelof Koops, op 17 juni 2010. Maar dit werd dus pas eind augustus.

De reden hiervan was dat het houtwerk van de kozijnen en ramen zo slecht was dat er heel veel nieuwe stukken in gezet moesten worden, en dit zie je dus pas als je alles kaal gaat maken. Dit vergde veel frees- en timmerwerk voor de timmermannen. Er moest zelfs op de binnenplaats een heel nieuwe dorpel in!

Ook waren er wat problemen met vergunningen en kleurstellingen wat de nodige wachttijd in beslag nam en daardoor het proces weer vertraagde.

Wel mag er gezegd worden dat ondanks deze vele tegenslagen de mensen van schildersbedrijf Van der Ham uit Rotterdam zich niet uit het veld lieten slaan en de werkzaamheden ook niet afgeraffeld hebben.

Ga er maar aan staan, iedere dag om vijf uur je bed uit om op tijd in Middelburg te zijn, en dan in het begin niets anders dan afbijten, schuren, schuren en nog eens schuren. En dan niet met de schuurmachine zoals bij een hedendaags gebouw, maar met de hand door de vele verschillende profielen in het houtwerk. Dat is op de foto mooi te zien.

Er zitten ongeveer 650 kleine raampjes enkel al in het halve rondje aan de voorzijde, in het totaal zitten er rond de 1000 ramen aan de voorzijde.

Ook de samenwerking in deze hele periode is erg prettig verlopen mag ik wel zeggen, alles ging in goed overleg. We hebben maar 1 keer nodeloos brandalarm gehad in heel deze periode en dat is vaak wel anders met deze projecten. Maar ze hebben zoals je kunt zien als je langs het gebouw komt echt vakwerk afgeleverd. De deuren lijken wel gespoten in een spuitcabine!

Kortom; het gebouw staat er weer in alle pracht en praal fantastisch bij!

Dus mocht je in de buurt zijn, kom het allemaal maar eens op het gemak bekijken zou ik zo zeggen. En schroom dan niet om binnen te treden, want ook in het gebouw is nog genoeg te zien en te beleven.

Door: Pieter Brouwer, medewerker Facilitaire en Administratieve Ondersteuning

Belgische kaartliefhebbers op bezoek

Vrijdag 29 oktober jl. brachten leden van de Brussel's International Map Collectors' Circle een bezoek aan het Zeeuws Archief. Deze vereniging van liefhebbers van historische kaarten organiseert diverse activiteiten. Het jaarlijkse uitstapje naar een kaartenverzameling leidde hen vorige week naar het Zeeuws Archief. Daar werden ze ontvangen door Dirk de Vries, conservator van de historisch-topografische atlas Zelandia Illustrata. Deze atlas is eigendom van het Koninklijk Zeeuws Genootschap der Wetenschappen en in beheer bij het Zeeuws Archief. Het eerste deel van de Zelandia Illustrata bevat honderden historische kaarten.

Na een welkomstwoord door de directeur van het Zeeuws Archief, dr. Hannie Kool-Blokland, vertelde conservator De Vries over de Zelandia Illustrata in het algemeen en over nieuwskaarten in het bijzonder. Bij zijn onderzoek naar historieprenten, dat zijn prenten die een historische gebeurtenis verbeelden, vond hij in 2008 in de Zelandia Illustrata een uniek exemplaar van de belegering van Sluis door de Staatse troepen in 1604.

Na de lezing daalden de gasten af naar het onderste archiefdepot waar zij kennis konden maken met een selectie van 28 kaarten uit de Zelandia Illustrata. Kaarten van cartografen en uitgevers als Blaeu, Visscher, Roman, Den Dooven, Van Ceulen en Goliath, maar ook de koffer die de cartografen Hattinga's gebruikten voor het vervoer van hun kaarten, trokken de aandacht.
Uit de reacties van de cartofielen bleek dat het Zeeuws Archief bijzonder kaartmateriaal bewaart en dat is iets om trots op te zijn.

Over de nieuwskaarten in de Zelandia Illustrata heeft Dirk de Vries gepubliceerd in: Tijdschrift Zeeland 18.1 (maart 2009), p. 19-27, 'De Vlaamse veldtocht van 1604 op de nieuwskaarten in de Zelandia Illustrata'.
Meer informatie over de Brussel's International Map Collectors' Circle via hun website.

Door: Leo Hollestelle, beheerder Zeeland in Beeld

Solargraphy tuin Zeeuws Archief: eerste proeve

In de tuin van het Zeeuws Archief, achter het monumentale Van de Perrehuis, wordt een wetenschappelijk experiment uitgevoerd. De Middelburgse Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen probeert met behulp van een pinhole camera in vijf maanden tijd de baan van de zon aan de hemel vast te leggen.

Experiment
Al eerder hebben wij op dit weblog verslag gedaan van het experiment om met behulp van een pinhole camera (gaatjescamera, camera obscura) de baan van de zon om de aarde vast te leggen. De pinhole camera bestaat uit een blikje waarin een minuscuul gaatje is geprikt. Dit werkt net zoals een optische lens van glas: het omgevingsbeeld wordt omgekeerd geprojecteerd in de binnenkant van het blikje, op de zijde tegenover het gaatje. Daar wordt het beeld opgevangen door een stukje fotografische film of fotopapier. Op 15 juli werd het eerst blikje bevestigd. Enkele weken later werden verschillende andere blikjes geplaatst, waarvan één op 19 augustus 2010 om na een paar weken te kijken of de plaats van de blikjes goed gekozen was.

Eerste proeve
Jan Koeman van de volkssterrenwacht haalde het proefblikje op 10 september weg. Hij plaatste het door de zon belichte stukje fotopapier op een flatbed-scanner. Het zonlicht zorgt voor een natuurlijke belichting en omzetting van zilver in het fotopapier. Lichte delen kleuren donker tot zwart, donkere delen blijven wit. Er ontstaat dus een negatief beeld dat met de scanner kan worden vastgelegd. Met het computerprogramma Photoshop wordt het negatieve beeld omgekeerd in een positief, zoals de foto boven dit artikel: de eerste proeve van een solargraph (zonnebaanfoto) in de tuin van het Zeeuws Archief.

Wat kun je zien op de solargraph?
Op de foto is heel duidelijk het archiefcafé (links) te onderscheiden en de abdijtoren Lange Jan die boven de huizen aan de Bogardstraat uit torent. Daarboven is de baan van de zon te zien zoals die is afgelegd tussen 19 augustus en 10 september 2010. De zon gaat van links naar rechts (van oost naar west). Op de dagen of momenten dat het bewolkt is, ontstaat er geen lichtspoor van de zon, dus dan wordt de lijn onderbroken. Van 19 augustus tot 10 september is de baan van de zon steeds lager geworden. De bovenste baan is op 19 augustus, de onderste op 10 september. Op 10 september, precies op het midden van de dag, is het blikje weggehaald. Dan stopt ook het spoor van de zon (onderste baan).

Onthulling solargraph 23 december
De solargraph die met het eerste blikje (vanaf 15 juli) is gemaakt, wordt onthuld op donderdag 23 december. Dan zijn de kortste dag en de langste nacht voorbij en beginnen de dagen weer te lengen. De directeur van het Zeeuws Archief, Hannie Kool-Blokland, zal de solargraph onthullen in aanwezigheid van genodigden, het personeel en vrijwilligers van het Zeeuws Archief en leden van het Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen in Middelburg.

Auteurs:
Jan Koeman, Stichting Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen te Middelburg
Anneke van Waarden-Koets, educatie & exposities Zeeuws Archief te Middelburg